Amy Ryan: từ Holly của The Office đến nữ y tá trộm fentanyl trên Netflix

Amy Ryan

Photo: Harald Krichel / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Sinh	3 tháng 5, 1968 Flushing, Queens, New York City, United States
Nghề nghiệp	Diễn viên
Nổi tiếng với	Người Chim, Người Đàm Phán, Sự Hoài Nghi
Giải thưởng	National Board of Review Award for Best Supporting Actress · New York Film Critics Circle Award for Best Supporting Actress · Los Angeles Film Critics Association Award for Best Supporting Actress · SAG (đồng giải) · Obie Award for Distinguished Performance by an Actress

Amy Ryan sẽ đóng vai nữ y tá lấy trộm thuốc giảm đau trong loạt phim The Retrievals của Netflix. Lựa chọn này dựa trên chính điều đã giữ cô trong nghề suốt nhiều thập kỷ: khán giả tin cô ngay từ cảnh đầu tiên. Người phụ nữ mà nhiều khán giả nhớ là Holly Flax hiền lành của The Office giờ sẽ gánh sự phản bội nằm ở trung tâm câu chuyện.

Cùng thời điểm, các nhà phê bình tại Liên hoan phim New York dành lời khen nổi bật cho cô trong A Statement, phim mới của Tom McCarthy, dù dàn diễn viên toàn ngôi sao. Cô vào vai một chuyên gia y tế công cộng được mời tới cuộc họp của các nhà khoa học về hiện tượng Trái đất nóng lên mà không hiểu rõ mình sắp ký vào điều gì. Khoảnh khắc mạnh nhất của phim thuộc về cô, với những câu thoại lấy nguyên văn từ biên bản thật.

Ngay cả cái tên trên màn ảnh cũng là tên mượn. Amy Beth Dziewiontkowski lớn lên ở Flushing, quận Queens, New York, trong một gia đình gốc Ba Lan, Ireland và Anh. Mẹ cô, bà Pamela Ryan, là y tá; cha cô, ông John Dziewiontkowski, làm chủ một công ty vận tải. Thuở nhỏ, cô cùng em gái Laura đạp xe đi giao báo Daily News.

Khi bước lên sân khấu, cô lấy họ thời con gái của mẹ. Cô gái sinh ngày 3/5/1968 tốt nghiệp trường High School of Performing Arts ở New York năm 17 tuổi và lập tức tham gia chuyến lưu diễn toàn quốc vở Biloxi Blues của Neil Simon. Hơn mười năm sau đó, sân khấu là nghề chính của cô: ra mắt ngoài Broadway năm 1987 với A Shayna Maidel, lên Broadway năm 1993 với vai diễn thay thế trong The Sisters Rosensweig.

Tiếp theo là hai đề cử giải Tony: vai Sonya trong Cậu Vanya của Chekhov năm 2000 và vai Stella bên cạnh John C. Reilly trong Chuyến tàu mang tên dục vọng năm 2005. Truyền hình khi ấy chỉ cho cô những vai khách mời nhỏ. Bước ngoặt đến từ David Simon. Trong loạt phim The Wire của HBO, Ryan đóng Beadie Russell, nữ cảnh sát cảng mở một container chứa đầy xác phụ nữ và gần như bất đắc dĩ trở thành cảnh sát tử tế nhất Baltimore. Cô giữ vai này từ năm 2003 đến tập cuối năm 2008.

Điện ảnh đến vào năm 2005 với Capote, trong đó cô đóng Marie Dewey, vợ của điều tra viên bang Kansas, người mời nhà văn Truman Capote dùng bữa tối. Hai năm sau, Ben Affleck giao cho cô vai Helene McCready trong Gone Baby Gone: một bà mẹ ở Dorchester có con gái nhỏ mất tích, và nỗi đau của bà hóa ra là điều kém đáng tin nhất trong ngôi nhà. National Board of Review cùng giới phê bình New York và Los Angeles trao cho cô giải nữ diễn viên phụ xuất sắc; cô nhận đề cử Oscar, Quả cầu vàng và giải của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh. Cùng năm, cô đóng phim của Sidney Lumet, Before the Devil Knows You’re Dead.

Những năm tiếp theo ổn định nhưng, nhìn kỹ, khá hẹp. Thành công truyền hình lớn nhất của cô, Holly Flax trong The Office, là nhân viên nhân sự hóa ra là người tình hoàn hảo của Michael Scott; nhân vật của Steve Carell cuối cùng rời loạt phim để đi theo cô. Trên màn ảnh rộng, lời mời cứ lặp lại một khuôn mẫu: vợ của Paul Giamatti trong Win Win của Tom McCarthy, vợ của Tom Hanks trong Người đàm phán của Steven Spielberg, vợ cũ của Michael Keaton trong Birdman, bộ phim có dàn diễn viên đoạt giải tập thể của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh, và mẹ của chàng trai nghiện ngập do Timothée Chalamet thủ vai trong Beautiful Boy.

Hình ảnh quen thuộc về Ryan, một diễn viên phụ không bao giờ sai, che khuất nơi cô thật sự đóng vai chính. Vai chính đầu tiên của cô trên màn ảnh, trong phim chính kịch nông thôn Abundant Acreage Available của Angus MacLachlan, nhận được bài phê bình trên Variety cho rằng cô xứng đáng được chú ý ở mùa giải thưởng như Amy Adams từng có với Junebug; nhưng phim gần như không đến được với khán giả. Trên sân khấu, vở Love, Love, Love của Roundabout mang về cho cô giải Obie cùng câu viết của nhà phê bình Peter Marks trên The Washington Post, đến nay vẫn như lời trách ngành điện ảnh: “Điều bất ngờ không phải là Amy Ryan diễn hay. Mà là cô ấy hay đến mức này.” Gần nhất với một sự thay đổi là phim Lost Girls của Netflix, nơi cô đóng chính vai Mari Gilbert, người mẹ đi tìm con gái trong vụ án kẻ giết người hàng loạt ở Long Island. Vẫn là một người mẹ.

Các vai diễn gần đây cho thấy một lối thoát khác: gương mặt đáng tin trở thành gương mặt nguy hiểm. Trong Only Murders in the Building, cô là Jan Bellows, nghệ sĩ kèn bassoon quyến rũ nhân vật Charles của Steve Martin rồi bị lật mặt là kẻ sát nhân của mùa đầu tiên. Ari Aster biến cô thành bà chủ nhà ngột ngạt trong Beau Is Afraid. Trong Wolfs của Jon Watts, cô là Margaret, công tố viên quận Manhattan có rắc rối trong phòng khách sạn khiến George Clooney và Brad Pitt phải ra tay; còn trong Sugar của Apple TV+, cô đóng Melanie, cựu ca sĩ nhạc rock có cô con gái riêng của chồng mất tích, khởi đầu cuộc điều tra của thám tử do Colin Farrell thủ vai.

Thử thách lớn nhất đến trên sân khấu vào tháng 2/2024. Khi Tyne Daly phải nhập viện và rút khỏi bản dựng lại vở Doubt của John Patrick Shanley do Roundabout thực hiện tại Broadway, Ryan nhận vai Sơ Aloysius bên cạnh Liev Schreiber. Các buổi diễn kết thúc vào tháng 4 và mang lại cho cô đề cử Tony thứ ba, lần đầu ở hạng mục nữ diễn viên chính.

A Statement ra mắt ngày 3/10/2026 trong hạng mục Spotlight Gala của Liên hoan phim New York, và Sony Pictures Classics dự kiến phát hành tại rạp Mỹ trước cuối năm. Chuyển thể từ cuốn Losing Earth của Nathaniel Rich, phim đưa cô tái hợp với McCarthy và Giamatti mười lăm năm sau Win Win, cùng Paul Rudd, Evan Peters, John Turturro và Tatiana Maslany. Ryan đóng vai Annemarie Crocetti tại một hội nghị về khí hậu ở Florida năm 1980.

The Retrievals, được công bố vào tháng 9, là loạt phim thứ ba của Molly Smith Metzler cho Netflix. Phim dựa trên podcast đoạt giải Peabody của Susan Burton cho The New York Times về phòng khám hỗ trợ sinh sản của Đại học Yale, nơi nhiều phụ nữ phải chịu thủ thuật lấy trứng mà không có thuốc gây mê thực sự. Ryan sẽ vào vai Carla Russo, một y tá kỳ cựu nhận tội lấy cắp fentanyl rồi pha loãng bằng nước muối sinh lý. Emilia Jones đóng một trong những bệnh nhân kiện Yale ra tòa. Netflix chưa công bố ngày phát hành.

Ryan kết hôn từ năm 2011 với biên kịch hài Eric Slovin; hai người có một con gái sinh năm 2009. Con gái của một nữ y tá ở Queens nay sẽ đóng vai nữ y tá phản bội bệnh nhân của mình. Lựa chọn này hiệu quả vì cùng một lý do như mọi lần: khán giả sẽ tin cô trước khi có bất cứ lý do nào để nghi ngờ.