Eddie Marsan: từ cậu thợ in bỏ học ở London đến vai vua trên màn ảnh Anh

Eddie Marsan

Photo via The Movie Database (TMDB)

Sinh	9 tháng 6, 1968 Stepney, London, England
Nghề nghiệp	Diễn viên
Nổi tiếng với	Chiến Binh Tự Do, Deadpool 2, Thám Tử Sherlock Holmes
Giải thưởng	British Independent Film Award for Best Supporting Actor/Actress · National Society of Film Critics Award for Best Supporting Actor · London Film Critics' Circle Award for British Supporting Actor of the Year · Edinburgh International Film Festival Award for Best Performance in a British Feature Film · Officer of the Order of the British Empire

Trong Prisoner, loạt phim của Sky Atlantic xoay quanh nhân chứng nguy hiểm do Tahar Rahim thủ vai, người điều hành các chiến dịch của Đơn vị Chống tội phạm Quốc gia là một người London thấp đậm, luôn cảnh giác và chẳng bao giờ phải lớn tiếng. Eddie Marsan đóng Alex Tebbit theo cách ông đã đóng phần lớn những người đàn ông nắm quyền của mình: một kẻ biết chính xác hệ thống sẽ tha thứ cho mình đến đâu. Ông từng đội vương miện của vua Edward Người xưng tội trong King & Conqueror và vào vai một giám đốc ngân hàng ở Belfast bị cuốn vào vụ cướp tiền mặt lớn nhất lịch sử Ireland trong No Ordinary Heist. Với một diễn viên rời trường không có lấy một tấm bằng và tự nhận mình là “một gã mặt mũi kỳ quặc”, các vai diễn cứ leo dần lên nấc thang xã hội. Bản thân ông chưa bao giờ giả vờ xuất thân từ trên đó.

Xưởng in, tiệm cá cược và sàn nhảy

Khu East End thời thơ ấu của ông không có cánh cửa nào dẫn tới trường kịch nghệ. Edward Maurice Charles Marsan chào đời ở Stepney ngày 9/6/1968, là con của một tài xế xe tải và một nhân viên nhà ăn trường học, người sau này làm trợ giảng. Ông lớn lên ở Bethnal Green, học tại Raine’s Foundation School rồi bỏ học ở tuổi thiếu niên để làm thợ in học việc.

Lối thoát đến từ một ngả bất ngờ. Chiều chủ nhật, ông cùng bạn bè đi nhảy nhạc rare groove, và một người lạ mời ông đóng vai quần chúng. Trên phim trường, ông nhìn một diễn viên diễn một cảnh và nghĩ mình cũng làm được. Tiền học diễn xuất một phần do ông chủ tiệm cá cược nơi ông làm thêm chi trả. Năm 1991, ông tốt nghiệp Mountview Academy of Theatre Arts, sau đó theo học Sam Kogan, người có ngôi trường nay mang tên School of the Science of Acting và nhận Marsan làm người bảo trợ. Phương pháp ấy hợp với ông. “Tôi có một nhu cầu cực lớn là phải hiểu mọi thứ”, ông nói với tạp chí Interview, và cho biết chưa bao giờ tin diễn xuất là “thứ gì đó huyền bí, tâm linh”.

Vai phụ ở Hollywood, vai chính ở quê nhà

Thập niên 1990 là chuỗi vai nhỏ, mở đầu bằng một tên côn đồ trong phim truyền hình The Piglet Files, và theo lời ông, số ca làm bồi bàn còn nhiều hơn số buổi đi diễn. Gangs of New York của Martin Scorsese cho ông một góc nhỏ ở Hollywood. Mike Leigh cho ông cả sự nghiệp. Trong Vera Drake, ông là Reg, chàng trai vụng về theo đuổi con gái của Vera, và giành giải British Independent Film Award cho vai phụ xuất sắc. Trong Happy-Go-Lucky, ông là Scott, thầy dạy lái xe cứng nhắc và cáu bẳn đối diện sự lạc quan bất khuất của Sally Hawkins; Hiệp hội Phê bình Điện ảnh Quốc gia Mỹ bầu ông là nam diễn viên phụ xuất sắc, giới phê bình London cũng vậy. Theo Marsan nhớ lại, chỉ đạo của Leigh chỉ là một địa chỉ: đến ngôi nhà này, đón người phụ nữ này và dạy cô ấy một buổi lái xe.

Từ đó bắt đầu cuộc sống hai mặt của một diễn viên tính cách người Anh. Hollywood dùng gương mặt ông như một lớp chất liệu: thanh tra Lestrade bên cạnh Robert Downey Jr. trong loạt Sherlock Holmes của Guy Ritchie, một vai nhỏ trong Mission: Impossible III. Điện ảnh độc lập Anh thì trao cho ông vai chính. Trong Tyrannosaur của Paddy Considine, ông là James, người chồng bề ngoài đáng kính nhưng bạo hành cô nhân viên cửa hàng từ thiện do Olivia Colman thủ vai. Trong Still Life của Uberto Pasolini, ông là John May, viên chức hội đồng địa phương chuyên đi tìm thân nhân của những người chết trong cô độc và dự đám tang của họ khi không còn ai đến; Liên hoan phim Quốc tế Edinburgh trao cho ông giải diễn xuất xuất sắc nhất trong phim truyện Anh.

Truyền hình biến ông thành gương mặt quen thuộc. Suốt bảy mùa và 82 tập của Ray Donovan trên Showtime, ông là Terry, anh trai của nhân vật do Liev Schreiber đóng, một cựu võ sĩ quyền Anh mắc bệnh Parkinson: cơ thể suy sụp trong khi lòng tự trọng vẫn đứng vững. Edgar Wright chọn ông vào vai người nhút nhát nhất trong năm người bạn nhậu của The World’s End, còn BBC biến ông thành pháp sư khép kín, hay ghen tị Gilbert Norrell trong Jonathan Strange & Mr Norrell.

Cái giá của lòng trắc ẩn

Trên BBC Radio 5 Live, Marsan từng nói quá nhiều tác phẩm kịch được viết từ “góc nhìn da trắng, đặc quyền, trung lưu”. Chính danh sách phim của ông chứng minh điều đó: những nhân vật hay nhất của ông là tài xế, nhân viên văn phòng, võ sĩ, kẻ phạm tội vặt. Vậy mà vai diễn bị chỉ trích gay gắt nhất của ông những năm gần đây lại là một người cha. Trong Back to Black của Sam Taylor-Johnson, ông đóng Mitch Winehouse và giải thích rằng mình cố ý tránh “lối kể chuyện dễ chịu” đi tìm một người phải chịu trách nhiệm cho cái chết của Amy Winehouse; một người bạn từng làm việc với cả hai cha con mô tả Mitch với ông là một người cha yêu thương bị đặt vào hoàn cảnh không lối thoát. Nhiều nhà phê bình lại nhìn khác: theo họ, Mitch và Blake Fielder-Civil bước ra khỏi bộ phim tốt đẹp một cách đáng ngờ, còn Amy bị phán xét nặng hơn. Sự đồng cảm từng nâng đỡ Still Life ở đây thành điểm yếu. Một bức chân dung từ chối chỉ ra lỗi lầm rốt cuộc vẫn chỉ ra nó, bằng sự im lặng.

Vua chúa, nhà lập quốc và đơn vị chống tội phạm

Thập niên 2020 đẩy ông lên cao hơn. Trong loạt phim Franklin của Apple TV+, ông là John Adams bên cạnh Michael Douglas. Trong King & Conqueror, ông là Edward Người xưng tội, vị vua sùng đạo không có người nối dõi, với Juliet Stevenson trong vai mẹ ông, Emma. Trên Netflix, ông là Geoff, nhà trị liệu thẳng thắn của Charlie trong Trái tim ngừng nhịp, vai diễn ông tiếp tục trong phim điện ảnh Heartstopper Forever ra mắt ngày 17/7/2026. Năm 2025, ông đóng chính trong phim tội phạm All the Devils Are Here lấy bối cảnh vùng Dartmoor, vào vai Ronnie Blake, tay trộm kỳ cựu cố giữ một băng nhóm mà thành viên khó lường nhất do Sam Claflin đóng. No Ordinary Heist ra mắt tại Liên hoan phim Quốc tế Santa Barbara tháng 2/2026 và công chiếu tại Ireland ngày 27/3, còn Prisoner lên sóng Sky Atlantic ngày 30/4, sau khi Marsan giới thiệu loạt phim tại Canneseries.

Ông kết hôn với chuyên viên trang điểm Janine Schneider từ năm 2002 và có bốn người con. Ông là người theo chủ nghĩa nhân văn và là người bảo trợ của Humanists UK. Trong danh sách vinh danh dịp năm mới 2025, ông được phong tước OBE vì những đóng góp cho nghệ thuật kịch, và công khai chia sẻ vinh dự này với vợ, gia đình cùng “những người tôi lớn lên cùng ở Bethnal Green”.

Tiếp theo là Clayface của DC Studios, do James Watkins đạo diễn dựa trên câu chuyện của Mike Flanagan, khởi chiếu tại Bắc Mỹ ngày 23/10/2026, với vai diễn của Marsan vẫn được hãng giữ kín. Sau đó ông sẽ đổi vương miện lấy băng ghế huấn luyện của West Ham: trong Halftime Hero, bộ phim của Ole Sanders về Steve Davies, cổ động viên được kéo xuống từ khán đài để ra sân thi đấu năm 1994, Marsan sẽ là Harry Redknapp, vị huấn luyện viên đưa ra quyết định ấy. Một vai hợp lẽ với diễn viên mà sự nghiệp bắt đầu khi một người lạ chọn ông giữa đám đông.