Clancy Brown: viên cai ngục của The Shawshank Redemption và giọng gốc của Mr. Krabs

Clancy Brown

Photo: Gage Skidmore / CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Sinh	5 tháng 1, 1959 Urbana, Ohio, United States
Nghề nghiệp	Diễn viên và diễn viên lồng tiếng
Nổi tiếng với	Nhà Tù Shawshank, Thor: Tận Thế Ragnarok, Sát Thủ John Wick: Phần 4

Người từng treo Tim Robbins chênh vênh bên mép mái nhà tù cũng chính là người ngồi đếm từng đồng xu ở Krusty Krab. Clancy Brown đã đi qua cả hai phía của lằn ranh ấy: gương mặt khiến khán giả khiếp sợ trong vai Đội trưởng Byron Hadley ở The Shawshank Redemption và Kurgan trong Highlander, cùng chất giọng khàn sạn như ngấm muối mà nhiều thế hệ trẻ em quen thuộc qua nhân vật Mr. Krabs trong Chú bọt biển tinh nghịch. Dù góp mặt trong hàng trăm tác phẩm, tên ông hầu như chưa bao giờ đứng một mình trên đầu danh sách diễn viên. Ông không xem đó là điều bất mãn. Ông gọi đó là lựa chọn mình đưa ra từ hồi còn đi học, trong ngôi nhà kế bên.

Cậu bé sống ở đó, con trai của hai nhà khoa học nguyên tử, từng có những đợt say mê tìm hiểu đủ thứ, trong đó có Shakespeare. Hai cậu dựng lại cảnh ám sát Julius Caesar. Brown kể với chương trình Fresh Air của NPR: «Cậu ấy lúc nào cũng đóng vai chính, còn tôi thì luôn là vai phụ. Thế nên, nhìn lại thì bạn sẽ nghĩ: à, được rồi, đó là chỗ đứng của mình.»

Chỗ đứng ấy đi kèm một gia thế khác thường. Clarence James Brown III sinh tại Urbana, Ohio, vào tháng 1 năm 1959, là người thứ ba trong gia đình mang cái tên ấy. Gia đình ông điều hành một công ty báo chí và nắm giữ cùng một ghế đại diện Ohio tại Quốc hội suốt hai thế hệ: ông nội đắc cử trước, rồi cha ông, Bud Brown, tiếp tục giữ ghế từ năm 1965 đến 1983. Brown từng gọi đó là «di sản tư tưởng Cộng hòa kéo dài rất lâu, từ thời họ còn có một hệ tư tưởng». Mẹ ông, Joyce, là nhạc trưởng, nhà soạn nhạc và nghệ sĩ piano hòa nhạc. Ông lớn lên giữa Ohio và Washington, tốt nghiệp Trường St. Albans ở thủ đô rồi theo học Đại học Northwestern.

Hollywood nhìn người đàn ông cao 1,90 mét và thấy một mối đe dọa. Bộ phim đầu tiên đưa ông đến với khán giả đại chúng, Bad Boys, giao cho ông vai Viking Lofgren, kẻ bắt nạt trong trại giam dành cho vị thành niên đối đầu với Sean Penn. Hai năm sau, ông vào vai sinh vật của Frankenstein trong The Bride; đến năm 1986, ông hóa thân thành Kurgan, kiếm sĩ bất tử trong Highlander — bộ phim thất bại ở rạp nhưng tìm được khán giả qua băng đĩa gia đình. Ông nói: «Tôi không nghĩ phim giữ được sức hút theo thời gian. Điều hay nhất ở phim là nhạc phim.» Sau đó, Kathryn Bigelow giao cho ông vai thám tử trong Blue Steel, và suốt nhiều năm tiếp theo, ông thường đứng ở phía này hoặc phía kia của chiếc phù hiệu cảnh sát.

Rồi đến Shawshank. Trong vai Hadley, viên đội trưởng cai ngục đánh chết một tù nhân mới vào trại, rồi về sau nhờ Andy Dufresne khai thuế hộ, Brown là mối đe dọa dữ dằn nhất về mặt thể chất trong phim. Ông cảm thấy mình như kẻ không thuộc về dàn diễn viên ấy và tin rằng mình được chọn vì vóc dáng, bởi Robbins cao khoảng 1,95 mét, «và bạn không thể để một người cao dưới 1,83 mét giữ anh ấy khỏi rơi khỏi mái nhà». Brown nhớ lại: «Tôi nghĩ Tim thực sự lo lắng. Tôi không trách anh ấy. Tôi cũng vậy. Tôi cứ nghĩ, mình đang giữ ngôi sao của bộ phim đây.» Ba năm sau, Paul Verhoeven chọn ông vào vai Trung sĩ Zim, huấn luyện viên trong Starship Troopers, người bẻ gãy tay một tân binh trong lúc thị phạm.

Sự nghiệp lồng tiếng bắt đầu khi ông lên chức cha. Trong thập niên 1990, khi con gái mới chào đời và ông không muốn rời Los Angeles để đi quay phim tại các địa điểm khác, Brown tìm đường bước chân vào lĩnh vực hoạt hình. Theo lời ông, giám đốc lồng tiếng Andrea Romano «nhìn thấu những trò nhảm nhí của tôi» và giao cho ông vai Lex Luthor trong Superman: The Animated Series; ban đầu, ông thử vai Superman. Ông tiếp tục lồng tiếng cho Luthor trong Justice League và những dự án sau đó, lâu hơn bất kỳ diễn viên nào khác từng đảm nhận vai này. Năm 1999, Stephen Hillenburg giao cho ông vai Mr. Krabs, gã keo kiệt ở Bikini Bottom. Brown từng nói: «Stephen Hillenburg, cầu mong ông ấy yên nghỉ, đã thay đổi cuộc đời tôi.» Sau này, trò chơi Detroit: Become Human cũng mượn gương mặt ông cho nhân vật trung úy cảnh sát Hank Anderson.

Cách nhìn đơn giản nhất về sự nghiệp này là cho rằng Brown bị đóng khung vào một kiểu vai, nhưng ông có cách lý giải sắc sảo hơn. Ông nói: «Kẻ xấu chẳng bao giờ nghĩ mình là kẻ xấu. Họ nghĩ mình đang thực hiện một sứ mệnh, đang làm điều gì đó tích cực.» Ông cũng từng mô tả phần lớn những nhân vật phản diện trong Shawshank là «biểu tượng của hy vọng hoặc biểu tượng của sự áp bức», chứ không phải con người bằng xương bằng thịt — một sự thừa nhận thẳng thắn rằng vai diễn đưa ông thành danh phần lớn phụ thuộc vào kịch bản. Những vai đòi hỏi nhiều hơn thường kết thúc quá sớm. Carnivàle, loạt phim HBO mà ông đóng Brother Justin Crowe, một mục sư thời Đại Khủng hoảng ngày càng sở hữu quyền năng tà ác, nhận được nhiều lời khen nhưng bị hủy sau hai mùa, khi câu chuyện còn dang dở. Vai chính trong loạt phim Earth 2 của NBC chỉ kéo dài một mùa. Năm 2025, The CW khai tử Good Cop/Bad Cop sau tám tập dù phim được đánh giá tốt; trong đó ông đóng người cha là cảnh sát trưởng của Leighton Meester và Luke Cook. Khi một vai diễn dịu dàng đến với ông, như người cha ngơ ngác của Carey Mulligan trong Cô gái trẻ hứa hẹn, nó càng nổi bật bởi ngành công nghiệp này hiếm khi trao cho ông những vai như thế.

Ông vào vai Harbinger, kẻ thực thi luật lệ của High Table, trong Sát thủ John Wick: Phần 4; một giáo sư tại Đại học Godolkin trong Gen V; và trùm mafia Sal Maroni trong The Penguin của HBO. Tháng 10 năm 2025, ông đóng vai người ông trong bộ phim chuyển thể từ tác phẩm của Colleen Hoover, Regretting You; đến tháng 12, ông trở lại trong SpongeBob: Lời nguyền hải tặc, lồng tiếng cho Mr. Krabs và xuất hiện bằng xương bằng thịt trong vai người dẫn chuyện là cướp biển ở phần mở đầu. Đầu năm nay, mùa thứ hai của Fallout tiết lộ ông là vị Tổng thống cuối cùng của Hoa Kỳ trước khi bom đạn trút xuống; trước đó, ông từng lồng tiếng cho một paladin của Brotherhood of Steel trong trò chơi gốc ra mắt năm 1997. Tháng 6, ông xuất hiện trong I Will Find You, loạt phim giật gân của Netflix dựa trên tác phẩm Harlan Coben, vào vai Nicky Fisher, một tay trùm mafia đã nghỉ hưu một phần, đe dọa phơi bày những bí mật gia đình bị chôn giấu.

Ngoài màn ảnh, ông sống khá kín tiếng. Ông kết hôn với Jeanne Johnson từ năm 1993 và họ có hai người con; khi còn ở tuổi thiếu niên, con trai họ từng thi đấu với tư cách nghệ sĩ trình diễn thơ nói tại Los Angeles. Brown cho rằng điều đó hẳn nằm trong gen di truyền. Ông ủng hộ Beth Brown Memorial Fund, quỹ mang tên người chị cả qua đời khi ông mới lên năm, chuyên cấp học bổng cho sinh viên theo học ngành chăm sóc sức khỏe nhi khoa. Cha ông qua đời năm 2022 do các biến chứng của COVID-19.

Những vai diễn sắp tới vừa nối tiếp khuôn mẫu ấy, vừa âm thầm bẻ lái khỏi nó. Ngày 20 tháng 10, Netflix phát hành Cyberpunk: Edgerunners 2, trong đó Brown lồng tiếng Anh cho Weak Kingsley, một lính đánh thuê kỳ cựu từng được biết đến với cái tên King, nay sống dưới cái bóng hào quang đã phai của chính mình. Ngày 27 tháng 11, Mr. Krabs trở lại trong tập đặc biệt dài một tiếng Merry Christmas, Mr. Plankton trên Paramount+; Brown cũng tham gia Nightwatching, phim giật gân chuyển thể từ tiểu thuyết của Tracy Sierra, cùng Mila Kunis và Corey Hawkins. Một vị vua sa sút và một kẻ keo kiệt trong cùng một mùa phim: nhiều thập kỷ sau lần dựng vở Caesar ở nhà bên ấy, chàng diễn viên chuyên đóng vai phụ vẫn tìm thấy con người bên trong những nhân vật mà người khác thường chỉ khắc họa như quái vật.