Julia Jones: 20 năm đứng cạnh người hùng, từ Twilight đến Ethan Hawke

Julia Jones

Photo: Kevin Payravi / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Sinh	23 tháng 1, 1981 Boston, Massachusetts, U.S.
Nghề nghiệp	Diễn viên
Nổi tiếng với	Vùng Đất Tử Thần, Chạng Vạng: Hừng Đông – Phần 2, Chạng Vạng: Nhật Thực

Trên áp phích của The Weight, tên Julia Jones đứng thứ ba, ngay sau Ethan Hawke và Russell Crowe. Đó là vị trí cao nhất cô từng có trong một phim thương mại. Bộ phim viễn Tây của Padraic McKinley lấy bối cảnh thời Đại khủng hoảng, kể về những tù nhân vác vàng của một khu mỏ băng qua rừng Oregon trước khi chính phủ tịch thu. Jones vào vai Anna, một phụ nữ bản địa trốn khỏi trại mỏ; nhân vật tù nhân của Hawke bắt được cô trên đường, rồi cô đi cùng anh ta. Giới phê bình ở Sundance và Berlin đều nhận xét vai diễn để lại cho cô quá ít đất diễn. Toàn bộ sự nghiệp của cô nằm trong khoảng cách đó: tên đã lên cao hơn, khung hình gần như không đổi.

Khung hình ấy rất dễ nhận ra. Cô từng là Leah Clearwater, người phụ nữ duy nhất trong bầy sói Quileute của The Twilight Saga; Cassie trong Jonah Hex; Wilma, người vợ cũ gốc Arapaho của tay truy vết do Jeremy Renner đóng trong Vùng đất tử thần của Taylor Sheridan; Omera, góa phụ mời gã săn tiền thưởng của Pedro Pascal ở lại trong The Mandalorian; và Angela Bishop, nữ cảnh sát trưởng thị trấn nhỏ phải lòng kẻ sát nhân do Michael C. Hall đóng trong Dexter: New Blood. Máy quay đi theo người đàn ông. Cô là người phụ nữ có thể cho anh ta một cuộc đời khác.

Cô sinh ngày 23 tháng 1 năm 1981 tại Boston và lớn lên ở khu Jamaica Plain. Mẹ cô có gốc Anh; cha cô, theo lời cô kể, mang dòng máu Choctaw, Chickasaw và người Mỹ gốc Phi. Cô học ở Boston Ballet School từ năm bốn tuổi, lên tám đã đóng quảng cáo và kịch địa phương, rồi tốt nghiệp Boston Latin School, trường công lâu đời nhất nước Mỹ, năm 1999. Năm 2005 cô nhận bằng cử nhân văn học Anh tại Đại học Columbia, song song với việc làm người mẫu cho catalogue của Levi’s, Gap, Esprit và L’Oréal.

Cô khởi đầu bằng điện ảnh độc lập. Black Cloud, phim quyền Anh do Ricky Schroder đạo diễn năm 2004, mang về cho cô giải FAITA nữ diễn viên chính xuất sắc. Tiếp đó là Hell Ride, phim về dân mô tô do Quentin Tarantino sản xuất, ra mắt tại Sundance năm 2008. Cô đóng bác sĩ Kaya Montoya trong hai mùa cuối của ER, và năm 2009 lên sân khấu Mark Taper Forum ở Los Angeles trong vở Palestine, New Mexico của nhóm kịch Chicano Culture Clash.

Năm 2010 là bước ngoặt. Jonah Hex cùng ba phần cuối của The Twilight Saga, mở đầu bằng The Twilight Saga: Nhật thực, đưa cô đến với khán giả tuổi teen khắp thế giới. Leah, giận dữ và tổn thương vì người yêu cũ đã bước tiếp, trở thành vai diễn bám theo cô từ đó.

Điểm thấp nhất đến năm năm sau. Trong The Ridiculous 6, phim viễn Tây Adam Sandler làm cho Netflix, Jones đóng vai nữ chính Smoking Fox, người vợ ngoan ngoãn của nhân vật Sandler. Tháng 4 năm 2015, giữa lúc quay ở New Mexico, khoảng một chục diễn viên và diễn viên quần chúng bản địa bỏ phim trường để phản đối kịch bản đặt cho phụ nữ bản địa những cái tên như “Beaver’s Breath” hay “No Bra”. Netflix đáp rằng tên phim có chữ “lố bịch” là có lý do. Phim ra mắt vào tháng 12 với phê bình tệ, và các nhà phê bình bản địa chỉ đích danh nhân vật của cô, kể cả cái tên, là phân biệt chủng tộc và phân biệt giới. Dù Jones nghĩ gì trong lòng, vai diễn ấy đã nằm giữa cuộc tranh luận về cách Hollywood viết về phụ nữ bản địa.

Câu trả lời đến từ một loạt phim không hề kể về lịch sử bản địa. “Kiksuya”, tập tám mùa hai của Thế giới miền Tây, phát sóng năm 2018 và gần như toàn bộ thoại bằng tiếng Lakota. Tập phim thuộc về Akecheta do Zahn McClarnon đóng, và Kohana, người phụ nữ anh tìm kiếm suốt nhiều năm. Kohana chính là Jones. Tập phim đến nay vẫn được nhắc đến trong số hay nhất của loạt phim, và biên kịch Carly Wray kể rằng không khí trường quay thay đổi khi McClarnon và Jones bắt đầu diễn kịch bản. Lần này cô không đứng cạnh câu chuyện. Cô là lý do của nó.

Từ đó, những lựa chọn hay nhất của cô cùng chỉ về một hướng. Cô đóng Sally, nhân viên sòng bạc, trong Rutherford Falls của Peacock. Trong Echo của Marvel, cô xuất hiện không ghi tên với vai Chafa, người Choctaw đầu tiên trong câu chuyện khởi nguyên mà loạt phim kể lại, một vai gắn với dòng họ bên nội. Còn trong Rez Ball của Sydney Freeland, đồng biên kịch với Sterlin Harjo và do LeBron James sản xuất, cô có lẽ đã có màn diễn gai góc nhất: Gloria Holiday, cựu vô địch cấp bang ở Navajo Nation, vì các án lái xe khi say rượu mà chỉ được làm việc trong khu bảo tồn, và luôn nói với con trai, ngôi sao đội bóng rổ, rằng leo càng cao thì ngã càng đau. Phim ra mắt tại Liên hoan phim Toronto tháng 9 năm 2024 và lên Netflix ngay trong tháng đó.

Gloria không là bạn gái của ai. Bà có quá khứ, có thất bại của riêng mình và một cảnh cuối nhận lấy nó. Rez Ball và “Kiksuya” cho thấy Jones diễn hay nhất khi một biên kịch hay đạo diễn bản địa dựng câu chuyện quanh một cộng đồng, thay vì mượn cộng đồng ấy làm phông nền.

The Weight là phép thử xem bài học đó có đi xa được không. Phim ra mắt tại Sundance ngày 26 tháng 1 năm 2026, chiếu ngoài tranh giải tại Berlinale vào tháng 2 và ra rạp Mỹ ngày 18 tháng 9 qua hãng Vertical. Lần đầu tiên một phim viễn Tây đại chúng đặt tên cô ngay dưới hai ngôi sao nam, vậy mà giới phê bình vẫn thấy nhân vật Anna được viết quá mỏng. Bước tiếp theo của Julia Jones phải là một vai có tên cô đứng trên tựa phim, và được viết xứng với vị trí đó.