Duncan Jones, con trai David Bowie trở lại với Rogue Trooper sau 8 năm

Duncan Jones

Photo: Gage Skidmore / CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Sinh	30 tháng 5, 1971 Bromley, London, England
Nghề nghiệp	Đạo diễn phim
Nổi tiếng với	Mật Mã Sống Còn, Mặt Trăng, Warcraft: Đại Chiến Hai Thế Giới
Giải thưởng	BAFTA · British Independent Film Award for Best British Independent Film · British Independent Film Awards · Hugo Award for Best Dramatic Presentation, Long Form

Trước khi bất kỳ họa sĩ hoạt hình nào chạm vào Rogue Trooper, Duncan Jones đã ngồi xuống với kịch bản và tự mình lồng tiếng cho mọi nhân vật: người lính được biến đổi gen, ba đồng đội đã tử trận có ý thức vẫn sống trong khẩu súng, chiếc mũ sắt và ba lô của anh, kẻ phản bội mà anh truy lùng. Vở kịch truyền thanh tự làm tại nhà ấy trở thành bản dựng đầu tiên của bộ phim. Đó là khởi đầu hợp lý cho dự án độc lập nhất của anh kể từ Moon, và cũng là bức tranh chính xác về vị trí sự nghiệp của anh lúc này. Anh từng làm việc với tiền của một hãng phim lớn, rồi với sự tự do của một nền tảng trực tuyến. Kết luận của anh khá thẳng thắn: không bên nào cho anh bộ phim anh muốn làm.

Thói quen đi con đường riêng đã có từ rất sớm. Duncan Zowie Haywood Jones chào đời tại bệnh viện Bromley ở phía nam London ngày 30/5/1971, là con một của David Bowie và người vợ đầu Angie; chính vì cậu bé mà người cha viết ca khúc “Kooks” trong album Hunky Dory. Sau khi cha mẹ ly hôn, Bowie giành quyền nuôi con, và cậu lớn lên giữa London, Berlin và Vevey ở Thụy Sĩ, chủ yếu do cha và một bảo mẫu người Scotland tên Marion Skene chăm sóc. Báo chí gọi cậu là Zowie Bowie. Năm 12 tuổi, cậu xin được gọi là Joey, sau đó là Joe, và khoảng 18 tuổi thì quay về cái tên trong giấy khai sinh. Jones, không phải Bowie.

Con đường đến với nghề đạo diễn khá dài và mang màu sắc học thuật bất ngờ. Anh học nội trú tại Gordonstoun ở Scotland, tốt nghiệp ngành triết học tại College of Wooster ở Ohio, bắt đầu học tiến sĩ ở Đại học Vanderbilt rồi bỏ dở để vào London Film School và tốt nghiệp năm 2001. Sau đó là các phim quảng cáo và công việc đạo diễn phần cắt cảnh cho trò chơi điện tử chính trị Republic: The Revolution. Quảng cáo năm 2006 của anh cho thương hiệu French Connection, trong đó hai phụ nữ đánh nhau rồi hôn nhau thoáng qua, nhận 127 đơn khiếu nại gửi cơ quan quản lý quảng cáo Anh. Nghề quảng cáo dạy anh đúng kỹ năng mà bộ phim đầu tay cần nhất: biến hình ảnh rẻ tiền thành trông đắt giá.

Moon được viết riêng cho Sam Rockwell, tốn 5 triệu USD và quay trong 33 ngày trên một bối cảnh căn cứ Mặt Trăng duy nhất tại xưởng phim Shepperton, dùng mô hình thật thay cho kỹ xảo máy tính. Rockwell vào vai một người đàn ông sắp kết thúc hợp đồng ba năm làm việc một mình ở mặt khuất của Mặt Trăng và phát hiện mình không phải người đầu tiên, cũng không phải người duy nhất giữ vị trí ấy. Sau buổi ra mắt tại Liên hoan phim Sundance năm 2009, phim thu chưa đến 10 triệu USD toàn cầu, nhưng mang về cho Jones giải BAFTA cho tác phẩm đầu tay xuất sắc của nhà làm phim Anh, hai giải thưởng điện ảnh độc lập Anh và giải Hugo cho trình diễn kịch tính xuất sắc nhất. Dàn diễn viên khi ấy có danh hài Matt Berry, người nay trở lại với vai trò lồng tiếng trong Rogue Trooper.

Hollywood phản ứng rất nhanh. Jake Gyllenhaal xem Moon và vận động để Jones đạo diễn Mật mã gốc, phim giật gân xoay quanh vòng lặp tám phút trên một chuyến tàu ngoại ô tới Chicago, thu 147 triệu USD năm 2011 với kinh phí 32 triệu USD. Jones kể rằng hãng phim đến nay vẫn khẳng định bộ phim chưa từng có lãi. Tiếp đó là Warcraft: Đại chiến hai thế giới, bản chuyển thể trò chơi của Blizzard do Legendary sản xuất, mà anh tiếp quản từ Sam Raimi năm 2013 và viết lại để loài orc có sức nặng ngang con người trong câu chuyện. Bệnh tật bao trùm toàn bộ quá trình sản xuất. Vợ anh, nhiếp ảnh gia Rodene Ronquillo, đang điều trị ung thư vú khi dự án khởi động, còn cha anh qua đời vào tháng 1/2016, năm tháng trước ngày phim ra rạp. “Bộ phim của tôi bắt đầu và kết thúc cùng căn bệnh ung thư”, anh nói với The New York Times.

Các con số của Warcraft: Đại chiến hai thế giới có thể đọc theo hai cách, và cả hai đều đúng. Phim thu 439 triệu USD toàn cầu, trong đó 225,5 triệu USD đến từ Trung Quốc, và suốt bảy năm giữ vị trí phim chuyển thể từ trò chơi điện tử có doanh thu cao nhất lịch sử. Tại Mỹ, phim chỉ đạt 47,4 triệu USD, nhận 29% đánh giá tích cực trên Rotten Tomatoes, và với kinh phí 160 triệu USD cộng chi phí quảng bá, phim không bao giờ hòa vốn. Phiên bản dễ kể nhất về anh là một tác giả bị cỗ máy thương hiệu nghiền nát. Mute làm phiên bản ấy lung lay. Netflix cho Jones thực hiện dự án anh theo đuổi hơn mười năm, một phim noir lấy bối cảnh Berlin với Alexander Skarsgård trong vai người pha chế câm và Paul Rudd trong vai kẻ cản đường, không phải chịu áp lực phòng vé. Đây lại là phim bị chê nhiều nhất của anh, chỉ 21%. Như vậy, những gì trục trặc sau Mật mã gốc không thể đổ hết cho sự can thiệp của các hãng phim.

Anh công bố Rogue Trooper vào tháng 7/2018, vài tháng sau khi Mute ra mắt. Nhân vật do Gerry Finley-Day và Dave Gibbons sáng tạo cho tạp chí truyện tranh Anh 2000 AD từng khiến một nỗ lực chuyển thể trước đó đổ bể. Cùng nhà sản xuất Stuart Fenegan, người đồng hành với anh từ thời Moon, Jones thuyết phục Rebellion, chủ sở hữu 2000 AD, cùng làm phim, và chọn hoạt hình vì một phim chiến tranh người đóng ở quy mô đó vượt xa mọi ngân sách độc lập. Treehouse Digital dựng phim bằng Unreal Engine 5 của Epic Games, dù ê-kíp nhiều lần phải rời công cụ này trong thời gian dài để chuyển sang phần mềm khác. Mọi thứ mất hơn bốn năm. Dàn lồng tiếng như một bản điểm danh của điện ảnh Anh: Aneurin Barnard đóng vai chính, cùng Hayley Atwell, Jack Lowden, Sean Bean, Diane Morgan và Reece Shearsmith.

Phim ra mắt thế giới tại Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy ngày 22/6/2026, tám năm sau phim dài trước đó của anh, và được chiếu trong hạng mục Midnight Madness của Liên hoan phim Toronto ngày 19/9. Giới phê bình đón nhận nồng hậu nhưng không đồng thuận tuyệt đối. Screen Daily gọi phim là một lựa chọn thay thế nhỏ bé, lì lợm kiểu Anh trước Marvel của Mỹ, đồng thời thừa nhận không phải mọi thứ đều hiệu quả; Looper khen phần hài hước và lưu ý rằng vẻ ngoài giống trò chơi điện tử cần thời gian để quen. Vào thời điểm chiếu ở Toronto, phim vẫn chưa có nhà phát hành ra rạp. “Tôi không làm phim của hãng lớn”, Jones nói, và anh đặt cược rằng phản ứng của khán giả cùng các bài phê bình sẽ cho người mua sự tự tin mà logo của một hãng phim lớn thường mang lại.

Về đời tư, Jones kết hôn với Rodene Ronquillo vào tháng 11/2012, và từ đó hai vợ chồng vận động cho việc phát hiện sớm ung thư vú. Họ có hai con, một con trai sinh năm 2016 và một con gái sinh năm 2018. Jones cũng mở rộng thế giới của Moon và Mute ra ngoài màn ảnh bằng tiểu thuyết đồ họa Madi: Once Upon a Time in the Future do anh đồng chấp bút.

Khi được hỏi về những năm làm việc với Netflix hồi tháng 9, anh nói khoảng thời gian thuận lợi cho các nhà làm phim, thứ từng giúp Mute ra đời, đã khép lại: “Chuyện đó không còn xảy ra nữa”. Rogue Trooper là câu trả lời của anh, một bộ phim dài đã hoàn thành, được tài trợ độc lập, làm bằng những công cụ chưa tồn tại khi anh lần đầu tìm cách thực hiện nó. Bước tiếp theo không còn nằm trong tay anh. Nó thuộc về nhà phát hành nào quyết định rằng hành trình vòng vèo tám năm của một đạo diễn người Anh qua một công cụ làm game xứng đáng có chỗ trên màn ảnh rộng.