Thiên nga biến những khung hình ngăn nắp của Wes Anderson thành bức chân dung lạnh lùng về sự tàn nhẫn

Thiên nga (2023) của Wes Anderson chỉ dài khoảng 17 phút, và gần như toàn bộ thời gian ấy là một cuộc săn đuổi. Hai kẻ to xác, dốt nát bám riết một cậu bé nhỏ người mà thông minh hơn hẳn chúng: Peter Watson, do Asa Jennings thủ vai. Phim chuyển thể từ truyện ngắn của Roald Dahl viết cho độc giả trẻ, ra mắt trên Netflix vào cuối tháng 9 năm 2023 trong một loạt bốn phim ngắn dựa trên truyện của Dahl. Về cách kể, Anderson đi tiếp con đường đã mở ra ở The Wonderful Story of Henry Sugar: câu chuyện đến với ta qua lời một người dẫn.

Hãy bắt đầu từ giọng kể. Rupert Friend đảm nhận vai người kể chuyện, và cũng là Peter khi đã trưởng thành. Chỉ riêng điều đó đã đổi cách ta xem. Người đang thuật lại những cú đuổi bắt này là người đã sống sót để kể, nên nỗi sợ trên màn ảnh luôn đi kèm một khoảng lùi của ký ức. Giọng Friend không cố gây xúc động. Nó đều, rõ, hơi dè dặt, và chính sự dè dặt ấy làm những chuyện tàn nhẫn nghe thật hơn. Ralph Fiennes vào vai chính Roald Dahl, đặt tác giả đứng trong cùng một thế giới với câu chuyện của ông. Một người kể nằm trong một người kể khác nghe có vẻ cầu kỳ, nhưng ở đây nó có lý do: truyện của Dahl vốn luôn có giọng người lớn đứng cạnh đứa trẻ.

Về hình ảnh, ai từng xem Anderson sẽ nhận ra ngay: khung hình đối xứng, bố cục tính toán, màu sắc được chọn có chủ ý. Điều đáng nói là sự chặt chẽ ấy đi cùng một chất liệu thô bạo. Cơ quan phân loại BBFC ghi nhận phim có yếu tố bạo lực, chủ đề bắt nạt và những hành vi nguy hiểm. Một cậu bé bị hành hạ mà lại nằm trong những khung hình gọn gàng như bày sẵn, tạo ra một độ chênh khó chịu, và tôi nghĩ đó là chủ ý. Trật tự của hình ảnh khiến cuộc truy đuổi có vẻ đã được định trước, còn người xem thì không có chỗ nào để lảng đi.

Bài viết nên đọcChất độc: Anderson dùng sự bất động để vạch trần cấu trúc quyền lực xã hội một cách tàn nhẫn nhất

Nhưng cách ấy cũng có giá. Xem hết phim, tôi vẫn băn khoăn liệu có lúc nào sự trau chuốt lấn át câu chuyện. Khi mọi khung hình đều hoàn hảo, người xem dễ ngắm hơn là lo cho Peter. Một phim ngắn như vậy không có nhiều chỗ cho những khoảng thở, và đôi lúc ta muốn Anderson buông tay một chút để cảm xúc tự tìm đường.

Về diễn xuất, cả phim đứng trên vai Asa Jennings. Cậu phải làm khán giả tin rằng một đứa trẻ có thể vừa sợ hãi vừa nhanh trí, và chỉ cần mất thăng bằng một chút là nhân vật trở thành tranh minh họa. Fiennes dùng quãng thời gian ít ỏi của mình để mang vào phần khung thứ duyên dáng cần có. Bốn diễn viên cuối danh sách, Eliel Ford, Truman Hanks, Benoît Herlin và Octavio Tapia, đều được ghi là nhân viên sân khấu. Cái tên vai ấy gợi cảm giác một vở diễn được dàn dựng hơn là một lát cắt đời thường, và điều đó ăn khớp với giọng kể của người trưởng thành đang nhìn lại.

Về nội dung, một bài điểm phim trên Netflix cho rằng câu chuyện xoay quanh tự do, sức chịu đựng và niềm tin. Tôi đồng ý phần lớn. Peter không mạnh hơn hai kẻ truy đuổi. Cậu chỉ chịu đựng được lâu hơn chúng, và phim đặt trọng tâm vào sức chịu đựng ấy chứ không phải vào một chiến thắng vang dội. Cách nhìn này gần với Dahl hơn là với những câu chuyện thiếu nhi ưa đền bù: đứa trẻ bé nhỏ giữa một thế giới người lớn thô bạo không được ban cho quyền ngây thơ, và phim cũng không dỗ dành khán giả bằng điều ngược lại.

Điểm yếu lớn nhất vẫn là độ dài. Mười bảy phút đủ để dựng nên một tình huống, một giọng kể và một lời hứa về nỗi đau, nhưng chưa đủ để ta ở lại lâu với hai kẻ bắt nạt hay với những gì chúng làm cho Peter. Chúng là loại phản diện được định nghĩa bằng hai chữ “dốt nát” và gần như không hơn. Vì vậy phần cuối có lực nhờ giọng kể và lời nói của Friend nhiều hơn là nhờ bản thân sự kiện.

So với Henry Sugar, đây là phim ít tham vọng hơn nhưng gọn hơn. Khi bước ra khỏi phim, thứ tôi mang theo là giọng của Peter lúc đã lớn, không phải gương mặt của hai kẻ đuổi theo cậu. Có lẽ phim muốn thế, và với một phim chỉ dài mười bảy phút thì như vậy cũng không phải là ít.

Diễn viên

Ảnh: The Movie Database (TMDB)

Thẻ: Netflix, phim chính kịch, Wes Anderson, Ralph Fiennes, Roald Dahl, Rupert Friend

Nội dung tương tự

Centauro là phim kịch tính tốc độ gọn gàng, nhưng nhân vật mỏng hơn động cơ

Nhân Chứng Duy Nhất trên Netflix: người duy nhất thấy vụ án Rachel Nickell mới hai tuổi

Greta Gerwig chọn Meryl Streep lồng tiếng Aslan trong Narnia: đặt cược vào giọng nói, không phải gương mặt

Khúc ngẫu hứng ở quán bar lên sóng Netflix: Phim ngắn đề cử Oscar gây sốt với câu chuyện về âm nhạc và sự mong manh

«Phía đông vườn Địa đàng» trên Netflix: lần đầu chuyển thể trọn vẹn tiểu thuyết Steinbeck

Một bộ phim hài lãng mạn tha hương với những góc cạnh trần trụi: ‘Quá đà’ của Lena Dunham đã có mặt trên Netflix