Reginald Hill: tiểu thuyết Dalziel and Pascoe kỳ lạ hơn nhiều so với phim truyền hình

Hai phụ nữ sắp mang những cái tên Dalziel và Pascoe. ITV và BritBox đang thực hiện loạt phim mới dựa trên cặp thanh tra vùng Yorkshire của Reginald Hill, với Kerry Godliman vào vai nữ thanh tra cấp cao Andrea Dalziel và Nina Singh trong vai nữ trung sĩ cảnh sát Paige Pascoe; gần như mọi bài viết về dự án đều mở đầu bằng sự thay đổi này. Nhưng điều đáng quan tâm hơn là các biên kịch mới sẽ tìm thấy điều gì khi mở những cuốn sách của Hill. Qua đời hơn một thập kỷ trước, ông để lại một kho tiểu thuyết trinh thám dài dằng dặc, kỳ quặc, sắc sảo và ít chiều lòng người đọc hơn hẳn bộ phim của BBC đã đưa hai nhân vật thanh tra của ông trở nên nổi tiếng.

Andy Dalziel của Hill mập mạp, ngang tàng và chẳng mấy bận tâm đến quy trình. Peter Pascoe thì mảnh khảnh, học đại học và cẩn trọng tuân thủ quy định. Sự đối lập giữa họ đã tạo nên sức sống cho loạt truyện suốt gần bốn thập kỷ, nhưng Hill xem đó như một cái khung để thử nghiệm. Ông phá vỡ trật tự thời gian, lồng những lá thư và trang nhật ký từ quá khứ vào giữa một cuộc điều tra, xây dựng cả cuốn tiểu thuyết xoay quanh một tác giả hoặc tác phẩm nghệ thuật duy nhất, và để một số vụ án khép lại mà chẳng ai phải đứng trước vành móng ngựa.

Reginald Charles Hill sinh ngày 3 tháng 4 năm 1936 tại West Hartlepool. Cha ông, Reg Hill, là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp; khi cậu bé lên ba, gia đình chuyển đến vùng tây bắc nước Anh, nơi ông theo học ở Carlisle. Mẹ ông yêu thích các cây bút trinh thám thời Hoàng kim, và ông làm quen với thể loại này bằng cách đi mượn sách thư viện cho mẹ. Tại Carlisle Grammar School, ông học xuất sắc môn tiếng Anh. Sau thời gian phục vụ quân ngũ từ năm 1955 đến 1957, ông theo học ngành tiếng Anh tại St Catherine’s College, Oxford nhờ một suất học bổng.

Bài viết nên đọcTerry Pratchett, cây bút trào phúng của Discworld và chiếc xe lu nghiền nát bản thảo dang dở

Hill làm việc cho British Council ở Edinburgh, rồi dành nhiều năm giảng dạy, sau cùng trở thành giảng viên cao cấp tại Doncaster College of Education. Năm 1980, ông nghỉ công việc hưởng lương để viết toàn thời gian. Sau này, ông nói quyết định ấy chẳng khó khăn gì: “Tôi đã bịa chuyện từ lâu đến mức chẳng còn nhớ bắt đầu từ khi nào, và đã viết chúng ra giấy ngay khi biết viết.”

Cuốn Dalziel và Pascoe đầu tiên, A Clubbable Woman, ra mắt năm 1970, là một truyện phá án vùng miền Bắc nước Anh gây tiếng vang ngay lập tức. Tiếp đó là An Advancement of Learning năm 1971, rồi Ruling Passion (1973), An April Shroud (1975), A Pinch of Snuff (1978) và A Killing Kindness (1980). Năm 1978, ông được bầu vào Detection Club. Hill cũng viết truyện giật gân, một số dưới tên thật, chẳng hạn Traitor’s Blood (1983), số khác ký tên Patrick Ruell, Dick Morland và Charles Underhill. Nhiều cuốn sách dùng bút danh sau này được tái bản dưới tên Reginald Hill.

Thập niên 1990 mang đến cho ông những giải thưởng. Bones and Silence giành giải Gold Dagger của Crime Writers’ Association năm 1990. Sau đó là Recalled to Life (1992) và Pictures of Perfection (1994); On Beulah Height (1998) đoạt Barry Award cho tiểu thuyết xuất sắc nhất. Năm 1995, CWA trao tặng ông Cartier Diamond Dagger nhằm ghi nhận thành tựu trọn đời; năm 1999, Royal Society of Literature bầu ông làm viện sĩ. Một số cuốn sách đan xen các chương trích từ tiểu thuyết được cho là do Ellie, vợ Pascoe, sáng tác. Tiểu thuyết vừa One Small Step đưa Dalziel đã nghỉ hưu và Pascoe, lúc này là ủy viên cảnh sát châu Âu, đi điều tra vụ án mạng đầu tiên trên Mặt Trăng.

Hill cũng không muốn chỉ được biết đến như tác giả của Dalziel và Pascoe. Ông viết năm cuốn sách về Joe Sixsmith, một công nhân vận hành máy da đen trở thành thám tử tư ở Luton, đồng thời tiếp tục sáng tác tiểu thuyết độc lập cho đến cuối đời. Năm 1986, ông kể về sự thay đổi trong cách nhìn nhận thể loại này: khi còn là thiếu niên, ông từng quyết định sẽ lớn lên và rời xa truyện trinh thám, nhưng phải mất thêm một thập kỷ mới hiểu rằng “nhiều cây bút trinh thám mà tôi nghĩ mình sẽ bỏ lại phía sau vẫn hấp dẫn và thú vị chẳng kém những ‘tiểu thuyết gia nghiêm túc’ mà giờ đây tôi ngưỡng mộ”.

Tham vọng ấy cũng có cái giá của nó. Cốt truyện của Hill dày đặc, văn xuôi thì chất đầy chi tiết. Bài điếu văn của The Scotsman nhận xét ông viết “theo lối văn rắc rối, say mê đắm mình trong những thông tin vụn vặt”, đồng thời thích thách thức độc giả, những người được kỳ vọng phải ghi nhớ mọi manh mối. Với người hâm mộ, chính sự dày đặc ấy tạo nên sức hấp dẫn. Còn ai tìm đến tiểu thuyết sau khi xem những tập phim truyền hình nhanh gọn để mong có một câu đố giải trí chóng vánh sẽ thấy sách chậm rãi và đòi hỏi nhiều hơn hẳn bộ phim.

Truyền hình giúp Hill nổi tiếng quốc tế, nhưng phải đến lần thử sức thứ hai. Năm 1993, Yorkshire Television chuyển thể A Pinch of Snuff với bộ đôi hài Hale and Pace, và Hill không hài lòng với kết quả. Khi BBC tiếp nhận loạt phim vào năm 1996, ông vẫn dè dặt và từ chối viết kịch bản. BBC thuê các biên kịch, trong đó có Alan Plater và Malcolm Bradbury, đồng thời chọn Warren Clarke vào vai Dalziel và Colin Buchanan vào vai Pascoe. Bộ đôi nhân vật xuất hiện trên màn ảnh khoảng một thập kỷ, khiến hình ảnh của họ in sâu trong tâm trí công chúng.

Hill tiếp tục viết gần như cho đến cuối đời. Good Morning, Midnight ra mắt năm 2004. The Death of Dalziel (2007), xuất bản ở Bắc Mỹ với nhan đề Death Comes for the Fat Man, có tựa đề báo trước rằng nhân vật trung tâm đang gặp nguy hiểm; còn Midnight Fugue (2009) hóa ra là cuốn Dalziel và Pascoe cuối cùng. Cuốn sách chót của ông, The Woodcutter (2010), đoạt Barry Award cho tiểu thuyết Anh xuất sắc nhất. Hill qua đời tại nhà riêng ở Ravenglass, Cumbria, ngày 12 tháng 1 năm 2012 vì u não, hưởng thọ 75 tuổi. Cho đến cuối đời, ông vẫn duy trì nếp sinh hoạt nghiêm ngặt, sáng nào cũng ngồi vào máy đánh chữ từ chín giờ; ông và Patricia Ruell đã kết hôn được 51 năm. Trong lời tưởng nhớ, Ian Rankin gọi ông là “một người tuyệt vời, một nhà văn xuất sắc và một người hài hước bậc thầy”.

Loạt phim mới do Colette Kane, biên kịch của Vera, và Daisy Martey đồng sáng tạo, gồm sáu tập và dự kiến lên sóng ITVX vào năm 2027. Nguồn tư liệu của phim đặc biệt phong phú: hơn hai mươi cuốn tiểu thuyết, một truyện vừa về án mạng trên Mặt Trăng và những cuốn cuối ra mắt sau khi loạt phim BBC kết thúc. Ian Rankin từng nói: “Một khi đã đọc về Andy Dalziel, bạn sẽ không bao giờ quên ông ấy.” Liệu Andrea Dalziel của Godliman có được nhớ đến theo cách ấy hay không phụ thuộc ít vào việc chọn diễn viên hơn là vào mức độ kỳ quặc trong tác phẩm của Hill mà kịch bản dám giữ lại.

Thẻ: nhà văn, tiểu thuyết gia, tiểu thuyết trinh thám, Dalziel and Pascoe, Reginald Hill, A Clubbable Woman

Nội dung tương tự

Justine Musk, nữ tiểu thuyết gia giả tưởng u tối biến một cuộc hôn nhân nổi tiếng thành trang văn sắc sảo nhất của mình

Daniel Pinkwater, tác giả thiếu nhi được sùng bái có cuốn Lizard Music sắp lên màn ảnh rộng

Meera Syal, nữ tiểu thuyết gia hài hước biến tuổi thơ ở Midlands thành tác phẩm kinh điển học đường

Max Brooks, tác giả World War Z viết ngày tận thế như một cẩm nang sinh tồn

Clive Barker, nhà văn dạy dòng kinh dị biết đồng cảm với những con quái vật của mình

Elfriede Jelinek, nhà văn đoạt Nobel gửi văn bản thay vì tự mình có mặt khi Vienna mừng bà tròn 80 tuổi