Nick Harkaway, cây bút khoa học viễn tưởng ngông cuồng đang giữ cho George Smiley của cha mình sống tiếp

Nick Harkaway

Sinh	26 tháng 11, 1972 Cornwall, England
Nghề nghiệp	Tiểu thuyết gia
Giải thưởng	Kitschies Red Tentacle, Angelmaker

Nick Harkaway dành phần lớn sự nghiệp để viết những cuốn tiểu thuyết khó tóm tắt trong một bữa tiệc tối: một cuộc phiêu lưu hậu tận thế đầy ninja và tài xế xe tải đường dài, một phi vụ ở London xoay quanh cỗ máy tận thế chạy bằng dây cót, một bí ẩn về nhà nước giám sát dày cộp như cục gạch. Mùa thu này, một lượng công chúng đông đảo hơn nhiều đang tìm đến ông từ hai ngả cùng lúc. Catherine Zeta-Jones xuất hiện trên Prime Video trong vai một người phụ nữ bị một toán sát thủ săn đuổi trong Kill Jackie, loạt phim truyền hình đầu tiên chuyển thể từ sách của ông; còn tháng tới, ông ra mắt cuốn tiểu thuyết thứ hai về George Smiley, trở lại thế giới bí mật mà cha ông đã dựng nên.

Harkaway là bút danh. Ông tên thật là Nicholas Cornwell, con trai út của David Cornwell, người ký tên trên sách của mình là John le Carré. Người con chọn một cái tên khác và một góc rất khác trong hiệu sách, gây dựng danh tiếng ở mảng khoa học viễn tưởng và tiểu thuyết tội phạm từ rất lâu trước khi bước vào Rạp Xiếc, biệt danh le Carré đặt cho tình báo Anh. Từ khi cha qua đời, ông đã làm điều mà ít người thừa kế văn chương dám thử: tự mình viết những tiểu thuyết Smiley mới, với cả hai cái tên trên bìa.

Ông sinh ngày 26 tháng 11 năm 1972 tại Cornwall, là con của cuộc hôn nhân thứ hai của le Carré, với Jane Eustace. Ông học tại University College School ở bắc London rồi theo học triết học, xã hội học và chính trị tại Clare College, Cambridge. Ông làm việc trong ngành điện ảnh trước khi chuyển sang viết hư cấu. Ông kết hôn với Clare Algar, một luật sư giữ chức giám đốc điều hành của John le Carré Ltd, và họ có hai con.

Tác phẩm đầu tay The Gone-Away World được Heinemann phát hành vào tháng 6 năm 2008; lúc mới thai nghén, sách mang tên The Wages of Gonzo Lubitsch. Cuốn sách hình dung một cuộc chiến bằng những quả bom khiến vật chất đơn giản là biến mất, để lại một thứ cặn khiến suy nghĩ của con người hóa thành sinh vật sống. Phần nhân loại còn sót lại co cụm dọc theo một đường ống duy nhất do một tập đoàn vận hành, và người kể chuyện cùng người bạn thân Gonzo, những cựu lính đặc nhiệm nay làm tài xế xe tải cứu hộ, được thuê để dập một đám cháy trên đường ống đó. Cuốn sách trộn hài hình thể, kung fu và nỗi đau mất mát với liều lượng gần như ngang nhau. Sách được đề cử BSFA Award cho Tiểu thuyết xuất sắc nhất và Locus Award cho Tiểu thuyết đầu tay xuất sắc nhất, và từ đó đến nay độc giả vẫn truyền tay nhau đọc.

Angelmaker (2012) đưa cơn điên rồ về London. Joe Spork, một thợ sửa đồng hồ đang cố rũ bỏ quá khứ giang hồ của người cha quá cố, khởi động một cỗ máy cổ có thể hủy diệt thế giới và thấy mình đứng chung chiến tuyến với Edie Banister, cựu điệp viên nay đã gần chín mươi tuổi. Cuốn tiểu thuyết giành giải Kitschies Red Tentacle và lọt vào danh sách rút gọn của Arthur C. Clarke Award năm 2013. Tigerman (2014) kể về một trung sĩ người Anh đóng quân ở Mancreu, một hòn đảo nhiễm độc trên biển Ả Rập đang chờ bị xóa sổ; anh khoác lên bộ trang phục tự chế và trở thành người hùng tự phát vì một cậu bé địa phương mê truyện tranh. Xen giữa, Harkaway xuất bản The Blind Giant (2012), một khảo cứu phi hư cấu về đời sống số, và trở thành tiếng nói phê phán mạnh mẽ thỏa thuận dàn xếp Google Book Search.

Gnomon (2017) là cuốn sách tham vọng nhất của ông. Ở một nước Anh tương lai gần, được điều hành bằng nền dân chủ trực tiếp liên tục và bị theo dõi bởi một hệ thống nhìn thấu mọi điều mang tên Nhân Chứng, thanh tra Mielikki Neith điều tra cái chết trong trại giam của Diana Hunter, một nữ tiểu thuyết gia sống ẩn dật có tâm trí bị máy móc lục soát. Thay vì một lời thú tội, những người thẩm vấn lại tìm thấy những con người khác: một nhà giả kim ở Carthage cổ đại, một chủ ngân hàng Hy Lạp bị một con cá mập ám ảnh, một họa sĩ Ethiopia ở London ngày nay. Đó là một câu chuyện trinh thám về sự giám sát, không ngừng đặt câu hỏi ai có quyền kể lại câu chuyện về một cuộc đời.

Dưới bút danh thứ hai, Aidan Truhen, ông viết The Price You Pay (2018) và Seven Demons (2021), hai tiểu thuyết tội phạm hài hước đến tàn nhẫn do Jack Price kể lại, một tay buôn cocaine ở London điều hành việc làm ăn như một ứng dụng kinh tế gig và bị cả một đội sát thủ tinh nhuệ truy đuổi. Kill Jackie, ra mắt trên Prime Video ngày 2 tháng 10 tại Anh, Ireland và một số thị trường châu Âu, biến Jack thành Jackie Price, một nhà buôn tranh có quá khứ buôn lậu. Biên kịch Tom Butterworth chịu trách nhiệm chính cho loạt phim tám tập, với sự tham gia của Ron Perlman và Sidse Babett Knudsen.

Ông trở lại với tên thật qua Titanium Noir (2023), một truyện trinh thám đen gai góc trong đó một loại thuốc tên T7 khiến giới siêu giàu trẻ lại và to lớn hơn sau mỗi liều. Thám tử Cal Sounder chuyên xử lý những vụ án liên quan đến những người khổng lồ này. The New York Times Book Review gọi cuốn sách là “một hình mẫu của thể loại”, và Cal trở lại trong Sleeper Beach (2025), điều tra cái chết của một phụ nữ trẻ dạt vào bờ biển của một thị trấn nghỉ mát xuống cấp, bị chia rẽ bởi các cuộc đình công.

Rồi đến Smiley. Sau khi le Carré qua đời vào tháng 12 năm 2020, con trai ông mô tả bổn phận của gia đình là “nghĩa vụ cố gắng giữ cho những cuốn sách được đọc, giữ cho cái tên sống mãi, nhưng hơn hết thảy là giữ cho những cuốn sách tiếp tục được lưu hành.” Chính người anh trai đã gợi ý Harkaway viết một tiểu thuyết Smiley. Karla’s Choice, do Viking phát hành ngày 24 tháng 10 năm 2024 và được quảng bá là “một tiểu thuyết John le Carré”, lấy bối cảnh năm 1963, giữa The Spy Who Came in from the Cold và Tinker Tailor Soldier Spy. Smiley, khi đó đã nghỉ hưu, bị kéo trở lại để tìm một đại diện văn chương người Hungary mất tích ở London, và manh mối dẫn về nguồn gốc của Karla, kẻ thù không đội trời chung người Xô Viết của ông. Harkaway từng kể: “Tôi học viết từ ông ấy qua thẩm thấu, nhưng chúng tôi chưa bao giờ thực sự nói nhiều về chuyện viết lách.”

The Taper Man, dự kiến được Viking phát hành ngày 5 tháng 11, chuyển sang năm 1965. Một điệp viên Anh bị bắn ở Helsinki, nguồn tin lớn cuối cùng của Rạp Xiếc tại Moskva đang gặp nguy, và Smiley lần theo dấu vết đến Los Angeles để săn một điệp viên nằm vùng cộng sản bên trong tình báo Mỹ. Đọc cùng nhau, các tác phẩm của Harkaway chung một nỗi ám ảnh về những hệ thống nuốt chửng con người và những câu chuyện con người kể để sống sót qua chúng. Việc giờ đây ông làm việc ngay bên trong hệ thống nổi tiếng nhất mà cha mình từng tạo ra là một khúc ngoặt xứng đáng với chính những cốt truyện của ông.

Thẻ: nhà văn, tiểu thuyết gia, John le Carré, Nick Harkaway, Gnomon, Karla's Choice