Meta bán 35 tỷ USD cổ phiếu để chi cho AI, đợt 60 tỷ USD tiếp theo không có quyền biểu quyết

Meta Platforms, công ty sở hữu Facebook, Instagram và WhatsApp, đã triển khai các đợt chào bán cổ phiếu trị giá hàng chục tỷ USD để tài trợ cho kế hoạch phát triển trí tuệ nhân tạo, đồng thời cho biết có thể tiếp tục bán một lượng cổ phiếu còn lớn hơn thông qua một loại cổ phiếu mới không có quyền biểu quyết. Sau nhiều năm hoàn tiền cho cổ đông bằng cách mua lại cổ phiếu của chính mình, giờ đây công ty lại kêu gọi họ góp vốn để tiếp tục phát triển.

Tác động của việc này vượt xa phạm vi Nasdaq. Bất kỳ ai có quỹ hưu trí hoặc quỹ chỉ số nắm giữ cổ phiếu Meta sẽ sắp sở hữu một phần nhỏ hơn đôi chút trong công ty, còn những người mua đợt cổ phiếu tiếp theo sẽ không có tiếng nói về cách sử dụng số tiền đó.

Vì sao cỗ máy in tiền lại cần tiền

Các con số trong báo cáo kết quả kinh doanh quý của Meta đã cho thấy rõ điều này. Những ứng dụng của công ty tiếp cận 3,64 tỷ người mỗi ngày, doanh thu quý III tăng 26%, lên 64,6 tỷ USD, đánh dấu quý thứ sáu liên tiếp tăng trưởng trên 20%. Thế nhưng, khoản chi tiêu vốn 34,9 tỷ USD trong quý, cao hơn khoảng 80% so với cùng kỳ năm trước, đã vượt quá lượng tiền mặt doanh nghiệp tạo ra, khiến dòng tiền tự do âm 2,12 tỷ USD. Meta dự kiến chi từ 135 tỷ đến 145 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm nay.

Bảng cân đối kế toán cũng cho thấy bức tranh tương tự. Tính đến cuối tháng 9, Meta có 82,45 tỷ USD tiền mặt và chứng khoán có thể bán được, chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với 80,92 tỷ USD nợ dài hạn. Reuters đưa tin công ty đã cam kết chi khoảng 825 tỷ USD trong tương lai, phần lớn dành cho các trung tâm dữ liệu và năng lực điện toán. Meta gọi nguồn vốn cổ phần mới là “một nguồn vốn bổ sung”, bên cạnh dòng tiền và nợ vay.

Các đợt chào bán, trị giá khoảng 35 tỷ USD và do Morgan Stanley cùng Goldman Sachs điều phối, gồm hai phần. Khoảng 22,5 tỷ USD là cổ phiếu phổ thông loại A được bán thông qua các thỏa thuận kỳ hạn, nghĩa là ban đầu Meta chưa nhận tiền mặt mà sẽ thu tiền vào thời điểm sau đó. Khoảng 12,5 tỷ USD còn lại là cổ phiếu ưu đãi bắt buộc chuyển đổi, có trả cổ tức và sau đó chuyển thành cổ phiếu phổ thông. Meta cho biết Nvidia, AMD và Broadcom — ba nhà cung cấp chip chủ chốt của công ty — đã cùng bày tỏ ý định mua tối đa 5 tỷ USD cổ phiếu phổ thông, dù cam kết này không có tính ràng buộc.

Quyền biểu quyết vẫn thuộc về Zuckerberg

Kế hoạch lớn hơn dựa vào cổ phiếu loại C mà hội đồng quản trị Meta phê duyệt cùng với kết quả kinh doanh quý. Cổ phiếu này sẽ được niêm yết nhưng không có quyền biểu quyết, và mỗi cổ đông nắm giữ cổ phiếu loại A hoặc B sẽ nhận được một cổ phiếu loại C cho mỗi cổ phiếu đang sở hữu. Một ủy ban đặc biệt gồm các giám đốc độc lập đã ủng hộ cơ cấu này, một phần vì nó giúp Mark Zuckerberg, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành Meta, tiếp tục nắm quyền. Chương trình dự kiến trị giá khoảng 60 tỷ USD, hiện chưa được ký kết, sẽ bán số cổ phiếu đó trên thị trường mở, qua đó giúp công ty huy động vốn mới mà không làm suy giảm quyền kiểm soát của ông, vốn được duy trì nhờ cổ phiếu loại B có quyền biểu quyết vượt trội.

Ai sẽ gánh khoản chi này

Đợt chào bán không giải đáp câu hỏi mà các nhà đầu tư đã liên tục đặt ra suốt năm nay: khi nào khoản chi tiêu này mới sinh lời? Meta cho biết AI đã giúp cải thiện hiệu quả quảng cáo, và một phần tác động đã thể hiện rõ: số lượt hiển thị quảng cáo tăng 10%, còn giá trung bình mỗi quảng cáo tăng 14%. Mức tăng thứ hai này tác động đến các nhà quảng cáo, trong đó có những doanh nghiệp nhỏ mà Meta ước tính có hơn 500 triệu người sử dụng các ứng dụng của mình. Những khoản đầu tư mới hơn cần nhiều thời gian để phát huy hiệu quả. Meta thừa nhận khoản chi cho phòng thí nghiệm siêu trí tuệ “sẽ mất nhiều thời gian hơn để tạo ra lợi nhuận” so với mảng kinh doanh cốt lõi; trợ lý Muse của công ty hiện cũng chỉ có mặt tại Mỹ và Canada. Nhân viên cũng chịu sức ép: cuối tháng 9, Meta có 66.775 nhân viên, giảm 15% trong một năm. Và nếu các nhà sản xuất chip thực sự mua cổ phiếu, một phần số tiền Meta huy động được sẽ đến từ chính những công ty mà Meta trả tiền để mua chip.

Cổ phiếu Meta có lúc giảm tới 4% trong phiên thứ Hai trước khi hồi phục, rồi giao dịch ở mức cao hơn khoảng 1%, theo The Next Web. Đợt chào bán được đăng ký tại Mỹ, vì vậy nhà đầu tư ở châu Âu, châu Á và Mỹ Latinh chủ yếu chịu ảnh hưởng thông qua các quỹ vốn đã nắm giữ cổ phiếu này.

Tỷ lệ cổ tức và các điều khoản chuyển đổi của cổ phiếu ưu đãi sẽ được xác định khi chốt giá phát hành; Meta dự định niêm yết loại cổ phiếu này trên Nasdaq với mã METAM. Các giao dịch bán cổ phiếu kỳ hạn phải hoàn tất trước ngày 19 tháng 11 năm 2027, cổ phiếu ưu đãi dự kiến chuyển đổi vào khoảng ngày 15 tháng 8 năm 2029, còn cổ phiếu loại C sẽ có hiệu lực từ ngày 19 tháng 1 năm 2027. Các đợt bán trên thị trường mở dự kiến bắt đầu trong quý I năm đó.

Suốt nhiều năm, các đề xuất của cổ đông nhằm chấm dứt cơ cấu cổ phiếu hai loại của Meta liên tục được đưa ra tại đại hội thường niên rồi thất bại. Những người mua 60 tỷ USD cổ phiếu tiếp theo thậm chí sẽ không có quyền bỏ phiếu.

Thẻ: meta, Mark Zuckerberg, hạ tầng AI, Nasdaq, cổ phiếu không quyền biểu quyết, phát hành cổ phiếu