DoorDash mua Instacart giá 17 tỷ USD, chuẩn bị cho cuộc thẩm định chống độc quyền kéo dài

DoorDash đã đồng ý mua Instacart, ứng dụng phát triển từ nhu cầu đi chợ hằng tuần, trong một thương vụ sẽ đưa ứng dụng giao đồ ăn lớn nhất nước Mỹ và ứng dụng giao thực phẩm lớn nhất nước này về cùng một chủ sở hữu. Bên mua chủ yếu thanh toán bằng tiền mặt, đồng thời đã báo trước với các nhà đầu tư rằng họ có thể phải chờ đợi lâu trước khi cơ quan quản lý quyết định liệu thương vụ sáp nhập có được thông qua hay không.

Với những người đặt mua thực phẩm qua điện thoại, câu hỏi không hẳn là ứng dụng nào thuộc về ai, mà là bên nào quyết định các khoản phí. Instacart thu phí các cửa hàng tạp hóa sử dụng phần mềm của mình, đồng thời thu phí giao hàng và hội viên từ các hộ gia đình; DoorDash cũng làm điều tương tự với nhà hàng và những người đăng ký DashPass. Sau khi hợp nhất, một công ty sẽ đứng giữa hàng triệu hộ gia đình và hàng nghìn cửa hàng, quyết định cả giá giao hàng lẫn thù lao của những người đi mua và giao hàng.

DoorDash sẽ trả những gì

DoorDash đề nghị mức giá 65 USD/cổ phiếu, tương ứng giá trị vốn chủ sở hữu khoảng 17 tỷ USD và cao hơn 26% so với giá cổ phiếu Instacart trước khi những thông tin đầu tiên về các cuộc đàm phán xuất hiện trên truyền thông. Ít nhất ba phần tư khoản thanh toán sẽ bằng tiền mặt, được hậu thuẫn bởi khoản vay bắc cầu lên tới 13 tỷ USD từ JPMorgan. Các cổ đông nắm giữ khoảng 19% cổ phần Instacart đã cam kết bỏ phiếu tán thành.

Bên mua bước vào thương vụ với kết quả kinh doanh khởi sắc: trong quý III, DoorDash ghi nhận 993 triệu đơn hàng, tăng 28% so với cùng kỳ năm trước; doanh thu đạt 4,6 tỷ USD, tăng 34%; và lợi nhuận ròng là 466 triệu USD. Theo Yahoo Finance, cổ phiếu công ty tăng khoảng 6% sau thông báo.

DoorDash hướng lời chào mời tới người mua sắm và các cửa hàng nhỏ. Công ty cho biết khách hàng Instacart sẽ có thể tiếp cận thêm hơn 50.000 cửa hàng, hội viên DashPass và Instacart+ chỉ phải trả một khoản phí thay vì hai, qua đó tiết kiệm ước tính 100 triệu USD mỗi năm; các cửa hàng tạp hóa cũng vẫn có thể hợp tác với bất kỳ nền tảng giao hàng nào.

Những điểm giao thoa cơ quan quản lý sẽ xem xét

Đây là những cam kết do chính công ty đưa ra, không phải điều kiện do cơ quan quản lý áp đặt; mức độ chồng lấn giữa hai bên cũng rất lớn. Theo số liệu YipitData cung cấp cho Reuters, năm ngoái DoorDash xử lý 65,1% tổng số đơn giao hàng tại Mỹ trong các lĩnh vực nhà hàng, tạp hóa và bán lẻ, so với 25,8% của Uber Eats và 9,1% của Instacart. Riêng mảng giao hàng tạp hóa, Instacart được ước tính nắm 58% thị phần giao hàng bên thứ ba tại Mỹ, theo số liệu UPI dẫn lại. “Hai công ty có mức độ chồng lấn đáng kể, đặc biệt là trong lĩnh vực giao hàng tạp hóa”, Zak Stambor, nhà phân tích bán lẻ và thương mại điện tử tại Emarketer, nhận định. DoorDash có thể lập luận rằng những đối thủ thực sự của họ trong mảng tạp hóa là Walmart, Amazon và Target, những công ty tự vận hành dịch vụ giao hàng trong ngày.

Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng và người lao động muốn thương vụ bị ngăn chặn. American Economic Liberties Project và Groundwork Collaborative đã kêu gọi Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) chặn thương vụ; Lindsay Owens, chủ tịch Groundwork, gọi hai công ty là “hai cỗ máy móc túi người dân lớn nhất nước Mỹ”. FTC cũng vừa yêu cầu DoorDash, Instacart cùng các công ty khác giải trình cách họ sử dụng dữ liệu cá nhân để định giá và quyết định tiền công. DoorDash cho rằng người giao hàng và người đi mua hàng sẽ có thêm nhiều cách kiếm thu nhập; ngược lại, American Economic Liberties Project nhận định lực lượng lao động hợp nhất, theo ước tính của tổ chức này lên tới chín triệu người, sẽ chịu thiệt.

Quá trình rà soát chủ yếu diễn ra ở Bắc Mỹ. Thương vụ cần được phê duyệt tại Mỹ, Canada và Israel; khách hàng của các thương hiệu DoorDash ở châu Âu là Wolt và Deliveroo sẽ không chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Chặng đường dài trước khi hoàn tất

Các công ty dự kiến hoàn tất thương vụ vào cuối năm 2027 hoặc nửa đầu năm 2028, tùy thuộc vào cuộc bỏ phiếu của cổ đông Instacart, việc hết thời hạn chờ theo Đạo luật Hart-Scott-Rodino của Mỹ và các phê duyệt tại Canada, Israel. Hồ sơ DoorDash quy định thời hạn chót là 12 tháng kể từ ngày ký thỏa thuận 28 tháng 10; thời hạn này có thể được gia hạn bốn lần, mỗi lần ba tháng, nếu trở ngại duy nhất còn lại là việc xin chấp thuận chống độc quyền. Nếu thương vụ đổ vỡ vì lý do chống độc quyền, DoorDash sẽ phải trả Instacart 1,25 tỷ USD. Instacart sẽ phải trả DoorDash 650 triệu USD nếu rút lui để nhận một đề nghị tốt hơn.

Tony Xu, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành DoorDash, mô tả giao hàng tạp hóa là một trong những việc khó làm cho thật tốt trên mạng, bởi phải có người chọn được quả bơ vừa chín tới và đưa kem về nhà trước khi kem tan. Trong lúc chờ cơ quan quản lý ra quyết định, hai ứng dụng vẫn tiếp tục cạnh tranh để giành cùng một khách hàng, ngay tại cùng một quầy hàng.

Thẻ: chống độc quyền, FTC, Instacart, DoorDash, giao hàng tạp hóa, Tony Xu