Trước khi một lời thoại được cất lên, World Cup 1986: Chủ nhà Mexico đã cho ta biết mình đang ở đâu chỉ bằng dáng vẻ của nó. Khung hình tràn ngập thứ ánh sáng hổ phách của một thủ đô không còn tồn tại: những chiếc xe công vụ màu cà phê loãng, gạt tàn đầy ắp trên bàn formica, ánh sáng từ phòng kỹ thuật của đài Televisa, sắc len nâu của những người đàn ông quyết định mọi việc sau cánh cửa đóng kín. Gabriel Ripstein dựng lại giữa thập niên 1980 bằng chất liệu chứ không bằng hoài niệm, và chất liệu ấy có một vết nứt: phía sau khung hình là những mặt tiền rạn vỡ và những thanh sắt cong queo mà trận động đất năm 1985 để lại, mở ra như vết thương phía sau tiếng cười.

Bước vào khung hình đó là Diego Luna trong vai Martín de la Torre, một viên chức cấp trung có biệt tài nguy hiểm: hứa những điều không ai nên hứa. Bộ phim tái dựng câu chuyện khó tin kết thúc bằng việc Mexico đăng cai một kỳ World Cup vốn chẳng bao giờ thuộc về mình. Colombia, chủ nhà ban đầu, đã rút lui vì khủng hoảng kinh tế; FIFA cần một nước thay thế; Mỹ và Canada cũng nhòm ngó phần thưởng. Luna, đồng thời là nhà sản xuất, vào vai một nhân vật hư cấu, và chính sự hư cấu ấy là sự tự do của phim: thoát khỏi tiểu sử, nó có thể cáo buộc cả một hệ thống thay vì thanh toán với một con người.

Điều thú vị là bóng đá gần như không quan trọng. World Cup 1986: Chủ nhà Mexico không nói về ai sẽ nâng cúp hay về những bàn thắng của Hugo Sánchez. Nó nói về cách một nhà nước chế tạo tính chính danh từ thảm họa, và về việc ai thu lợi trong khi cả nước được bảo phải thấy tự hào. Cuộc vận động đăng cai trở thành tấm gương soi vào bộ máy quyền lực Mexico, và câu đùa mà Ripstein gài trúng hết cảnh này đến cảnh khác là: điều bất khả thành công chính vì không ai trong căn phòng đó kham nổi sự thật.

Dựa trên kịch bản viết cùng tiểu thuyết gia Daniel Krauze, Ripstein chơi trò châm biếm với gương mặt nghiêm túc. Diễn xuất dừng lại một bước trước khi thành biếm họa, để bối cảnh thời đại nói lên điều mà lời thoại giữ im. Phần sản xuất của Gaumont tái hiện thời kỳ đó đến từng tấm giấy dán tường, và máy quay ghi lại một buổi họp báo hay một cái bắt tay hậu trường với sự trang trọng mà phim trộm cướp dành cho một két sắt. Thứ ngữ pháp vay mượn ấy là lựa chọn sắc bén nhất của phim: nó quay cảnh giấy tờ và những cuộc điện thoại như một vụ cướp, khiến khán giả cổ vũ cho trò lừa trước khi kịp hiểu thứ gì đang bị lừa.

Và trò lừa ấy có tên tuổi. Phim đặt vào bàn Emilio Azcárraga, ông trùm Televisa từng tự gọi mình là một người lính của PRI, khiến không thể bỏ qua cuộc hôn phối giữa đảng độc quyền và đài truyền hình bán đi hình ảnh của nó. Henry Kissinger xuất hiện như góc vận động hành lang của phía Mỹ. Và trùm lên tất cả là tháng Chín năm 1985, khi một trận động đất giết hàng nghìn người ở thủ đô vài tháng trước khi thế giới kéo đến. Giải đấu được dựng lên trên vết thương đó như một dự án vực dậy tinh thần dân tộc, và phim không bao giờ để khán giả quên mặt đất mà nó đang đứng.

Điện ảnh Mexico có một truyền thống sắc sảo cho kiểu thanh toán này, và phim hiểu rõ dòng dõi của mình. Họ hàng gần nhất là những phim châm biếm PRI của Luis Estrada, Luật của Herod và Chế độ độc tài hoàn hảo, biến tham nhũng của đảng độc quyền thành một màn hề mà khán giả nhận ra như phim tài liệu. Có Rudo y Cursi, bộ hài của Carlos Cuarón đọc giai cấp Mexico qua bóng đá và cũng có Luna. Và có cái họ: Gabriel là con trai của Arturo Ripstein, người mà những vở kịch thính phòng đã suốt nhiều thập niên truy tìm sự tàn nhẫn bên trong những cuộc đời bình thường.

Quanh Luna, dàn diễn viên lấp đầy các nguyên mẫu của thời đại. Karla Souza vào vai Susana Gómez-Mont, một nhà chiến lược đọc tình thế nhanh hơn cả những người đàn ông đang điều khiển nó; Azcárraga của Daniel Giménez Cacho là nhung lụa bọc lấy đe dọa. Memo Villegas xuất hiện như một hình tượng Hugo Sánchez, cầu thủ-biểu tượng quốc gia vừa là toàn bộ ý nghĩa của màn trình diễn vừa gần như chỉ là chi tiết phụ bên cạnh những thỏa thuận làm nên nó.

Điều World Cup 1986: Chủ nhà Mexico từ chối giải đáp là câu hỏi mà tiếng còi mãn cuộc để lại. Khi một quốc gia giành quyền đón cả thế giới, chiến thắng thuộc về ai: khán đài, kẻ chạy việc, đài truyền hình, hay đảng giành lấy công lao? Ripstein để tiếng reo dâng lên rồi nán lại một nhịp hơi lâu trên gương mặt những người đang reo, cho đến khi tiếng cười đông cứng thành một thứ khác: mối ngờ rằng màn trình diễn xưa nay luôn tồn tại để ngăn chính câu hỏi ấy.

World Cup 1986: Chủ nhà Mexico ra mắt trên Netflix ngày 5 tháng 6, sau buổi chiếu tại Cineteca Nacional ở Mexico City. Phim xuất hiện đúng lúc World Cup trở lại Bắc Mỹ, với kỳ giải 2026 do Mexico, Mỹ và Canada đồng đăng cai, điều mang lại cho màn châm biếm thứ lưỡi dao mà những người làm phim rõ ràng nhắm tới. Bốn mươi năm sau cuộc vận động mà nó tái dựng, bộ phim trao cho khán giả một tấm gương và một chiếc đồng hồ bấm giờ: đâu đó, ngay lúc này, màn trình diễn kế tiếp đang được lắp ráp, và phim chỉ xin rằng lần này bạn hãy để ý xem ai đang lắp ráp nó.

Diễn viên

Diego Luna vai Martín de la Torre — Diego Luna — Martín de la Torre

Karla Souza — Diego Luna — Martín de la Torre

Thẻ: Netflix

World Cup 1986: Chủ nhà Mexico trên Netflix – cách một quốc gia giành kỳ World Cup chẳng ai khác muốn đăng cai

Diễn viên

Bài viết tương tự

Brazil 1970: Ngôi sao thứ ba trên Netflix mở cánh cửa phòng thay đồ mà máy quay năm 1970 chưa từng lọt vào

Suốt một thập kỷ Mỹ gọi đây là đội tuyển hay nhất của mình — World Cup sân nhà là lúc phải chứng minh

James. trên Netflix trông giống một phim tài liệu thể thao trước World Cup. Thật ra đó là số 10 của Colombia tự đếm những lần thất bại

Álex Pina, kiến trúc sư của một vụ trộm không chịu khép lại

‘Sau tai nạn’ trở lại với cuộc thanh trừng giữa nỗi đau và sự trả thù. Chỉ có trên Netflix

World Cup 2026, Bảng A: Mexico là ứng viên số một của bảng — Son Heung-min tranh suất nhì

Thảo luận