IMF nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu lên 3,1%, nhưng 95% đến từ chỉ 32 quốc gia

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã nâng dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu, và gần như toàn bộ phần cải thiện đều bắt nguồn từ một yếu tố: khoản tiền các doanh nghiệp đang đổ vào trí tuệ nhân tạo. Nhưng nếu nhìn xa hơn con số nổi bật ấy, Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới mới của IMF cho thấy một nhóm quốc gia ngày càng thu hẹp đang bỏ xa phần còn lại, trong khi triển vọng của ngày càng nhiều nền kinh tế khác bị hạ xuống.

Sự phân hóa này có ý nghĩa với các hộ gia đình hơn là con số trung bình toàn cầu. Những quốc gia sản xuất chip, máy chủ và trung tâm dữ liệu, hoặc cung cấp linh kiện cho các sản phẩm đó, đang hưởng lợi từ tăng trưởng. Trong khi ấy, các nước nhập khẩu năng lượng nằm ngoài chuỗi cung ứng này phải gánh cú sốc dầu mỏ, và IMF dự báo giá cả sẽ còn tăng nhanh hơn mức các ngân hàng trung ương mong muốn trong thời gian dài hơn. Với người lao động ở một quốc gia không có chỗ đứng trong chuỗi cung ứng AI, mức dự báo được nâng lên có thể chẳng bao giờ chuyển thành tiền lương.

IMF hiện dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,1% trong năm nay, cao hơn mức 3,0% đưa ra hồi tháng 7 nhưng thấp hơn mức 3,5% của năm ngoái; dự báo cho năm tới vẫn ở mức 3,4%. Đằng sau con số đó, chỉ 32 nền kinh tế hiện tạo ra 95% tăng trưởng toàn cầu, giảm từ 54 nền kinh tế trong dự báo mùa xuân. Kể từ đó, IMF đã hạ triển vọng của 47% số nền kinh tế được tổ chức này theo dõi; nhiều nước trong số đó là các nhà nhập khẩu năng lượng không có chỗ đứng trong lĩnh vực phần cứng AI. Theo báo cáo, riêng Mỹ và Trung Quốc chiếm hơn ba phần tư nhu cầu nhập khẩu ròng chip và các thiết bị AI khác.

Bản đồ các quốc gia tăng trưởng cũng đi theo dòng tiền. Tăng trưởng của Mỹ được giữ ở mức 2,3% trong năm nay và năm tới. Trung Quốc giảm xuống 4,5%, còn Ấn Độ được nâng dự báo lên 7,0% và vẫn là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất. Khu vực đồng euro tăng lên 1,1%, từ mức 0,9%; IMF ghi nhận khả năng chống chịu của Đức, Italy và Tây Ban Nha. Các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển giảm tốc xuống 3,7%, so với 4,5% năm ngoái, trong khi những nước cung ứng phần cứng như Mexico, Hàn Quốc, Malaysia và Thái Lan hưởng lợi từ các đơn đặt hàng AI. Khu vực Trung Đông và Trung Á, nơi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã bị cắt đứt, được dự báo sẽ suy giảm trong năm nay.

Giá cả là điều mà phần còn lại của thế giới sẽ cảm nhận rõ nhất từ triển vọng này. IMF dự báo lạm phát toàn cầu ở mức 4,7% trong năm nay, chỉ giảm xuống 4,1% vào năm tới; tổ chức này giả định giá dầu bình quân đạt 96 USD/thùng trong năm nay và 87 USD/thùng năm tới, tăng so với các mức 89 USD và 78 USD được đưa ra cách đây ba tháng. Nhiên liệu đắt đỏ làm tăng chi phí vận tải, thực phẩm và sưởi ấm; lạm phát dai dẳng cũng khiến các ngân hàng trung ương khó giảm lãi suất hơn, trong khi đây là yếu tố quyết định chi phí vay thế chấp và dư nợ thẻ tín dụng.

Dự báo này còn dựa trên những giả định có thể không thành hiện thực. Kịch bản cơ sở cho rằng eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại vào tháng 3 năm 2027 và nhu cầu AI sẽ hạ nhiệt từ từ. Nếu giá dầu duy trì ở mức 130 USD/thùng đến hết quý I năm 2027, tăng trưởng năm tới sẽ giảm 0,5 điểm phần trăm và lạm phát lên tới 5,2%. Nếu đánh giá về khả năng sinh lời của AI thay đổi mạnh, khiến đầu tư và giá tài sản cùng sụt giảm, sản lượng toàn cầu đến năm 2028 sẽ thấp hơn 1,1%, còn sản lượng của Mỹ thấp hơn 1,8%. Những yếu tố từng giúp giảm nhẹ cú sốc dầu mỏ, từ việc rút hàng dự trữ đến chuyển sang các nhà cung cấp khác, cũng đang dần cạn kiệt. Petya Koeva Brooks, phó giám đốc nghiên cứu của IMF, nói với Reuters rằng nếu không có những yếu tố này, tăng trưởng năm nay đã giảm xuống còn 2,5%.

Người lao động và các chính phủ nằm ở phía bên kia của cán cân. Tổng giám đốc IMF Kristalina Georgieva gọi tác động của AI đối với việc làm là “một cơn sóng thần âm ỉ, nhưng dù sao vẫn là sóng thần”, đồng thời cho biết theo thời gian, khoảng 40% việc làm trên toàn cầu sẽ được AI hỗ trợ, bị hạ cấp hoặc bị xóa bỏ. Bà kêu gọi các chính phủ giảm nợ trong bối cảnh chi phí vay đang ở mức cao. Silvana Tenreyro, cựu thành viên ấn định lãi suất của Ngân hàng Anh, người trở thành nhà kinh tế trưởng của IMF vào tháng 8, đã nói thẳng với các phóng viên trong lần đầu công bố triển vọng kinh tế: “Triển vọng phân hóa rất lớn.”

Các dự báo được công bố khai mạc Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới tại Bangkok, diễn ra đến ngày 18 tháng 10. Báo cáo đầy đủ, mang tên Resilience under Strain, Urgent Choices, được công bố ngày 13 tháng 10; IMF thường điều chỉnh các con số trong bản cập nhật tháng 1.

Với những nền kinh tế gắn kết vào chuỗi cung ứng AI, đà bùng nổ đã thể hiện rõ trong dự báo. Còn ở những nơi khác, điều đầu tiên các hộ gia đình cảm nhận được sẽ là mức giá 96 USD cho mỗi thùng dầu.

Thẻ: trí tuệ nhân tạo, lạm phát, giá dầu, IMF, Kristalina Georgieva, Triển vọng Kinh tế Thế giới