Một chuyên gia tư vấn tại PwC đã dành cho Grand Theft Auto VI phép so sánh mà mọi chiến dịch ra mắt đều mong muốn: đây không đơn thuần là ngày phát hành một trò chơi điện tử, mà giống như Thế vận hội — một “khoảnh khắc văn hóa hiếm có” tạo ra hoạt động kinh tế vượt xa khuôn khổ sự kiện. Xét về mức độ thu hút sự chú ý, phép so sánh này có cơ sở. Nhưng nếu nhìn vào những gì diễn ra sau đó, nó kém thuyết phục hơn: một sự kiện thể thao sẽ trả khán giả về với nhịp sống thường ngày sau vài tuần, còn trò chơi của Rockstar được thiết kế để giữ chân người chơi suốt nhiều tháng.

Chính khác biệt ấy khiến cuộc phỏng vấn trở nên đáng chú ý. Bart Spiegel, người trả lời GameSpot trong vai trò đại diện PwC, không chỉ nói về chuyện xin nghỉ làm hay xem phát trực tuyến. Trong số những hiệu ứng kéo theo được ông liệt kê, Spiegel hướng các nhà đầu tư đến quảng cáo trong trò chơi trên console cùng hạ tầng quảng cáo và thanh toán xoay quanh lĩnh vực này, thay vì rót vốn để phát triển thêm một trò chơi có quy mô tương tự. Với người chơi, đó có thể là hiệu ứng lan tỏa tồn tại lâu hơn cả những con số của tuần ra mắt.

PwC thực sự nói gì về GTA 6

Spiegel nói với GameSpot rằng ngày ra mắt sẽ là “một sự kiện lớn hơn nhiều so với một lần phát hành sản phẩm giải trí thông thường”, nơi “thu hút sự chú ý ở mức phi thường và tạo ra hoạt động kinh tế vượt xa bản thân sự kiện”. Ông dự đoán hiệu ứng sẽ lan sang việc xem truyền hình, nghe nhạc, sử dụng mạng xã hội, thậm chí cả du lịch. Sau đó, ông nêu ra điểm khác biệt làm phép so sánh của mình bớt trọn vẹn: “khác với một sự kiện thể thao chỉ kéo dài vài giờ hoặc vài tuần, trải nghiệm này có thể giữ chân mọi người trong nhiều tháng”.

Ông gọi trò chơi là “một cú hích ròng khổng lồ” cho toàn ngành, nhưng cũng kèm theo điều kiện. “Đây là những sự kiện phi thường, không nhất thiết có thể lặp lại như một mô hình kinh doanh”, ông nói, đồng thời cho biết không cho rằng thành công này “sẽ mở ra một làn sóng phát triển trò chơi trị giá hàng tỷ đô la tiếp theo”.

Hiệu ứng lan tỏa chạm đến người chơi: quảng cáo

Lập luận của ông đi theo một mạch rõ ràng. Nếu hàng triệu người dành hàng chục, thậm chí hàng trăm giờ trong một thế giới trò chơi, thị trường rộng lớn hơn sẽ xem đó là dấu hiệu cho thấy game console cần khai thác quảng cáo nhiều hơn. “Khi hàng triệu người dành một lượng thời gian đáng kể trong các môi trường giải trí tương tác, việc các nhà quảng cáo và nhà đầu tư cân nhắc cách tham gia vào đó là điều tự nhiên”, Spiegel nói. Theo ông, cơ hội không chỉ nằm ở những vị trí quảng cáo trong trò chơi mà còn mở rộng sang công nghệ quảng cáo số đứng phía sau; ông dự đoán sự quan tâm sẽ đến “đặc biệt từ các nhà đầu tư muốn tiếp cận lĩnh vực game mà không phải gánh những rủi ro tài chính đáng kể gắn với việc phát triển các tựa game bom tấn”.

Ngành công nghiệp đã bắt đầu thử mở cánh cửa này, và người chơi đã phản ứng gay gắt. Bài viết của GameSpot nhắc lại rằng EA từng gỡ quảng cáo khỏi một trò chơi UFC sau làn sóng phản đối, rồi thành lập bộ phận EA Advertising để đưa quảng cáo “trực tiếp vào quá trình chơi”. Matthew Ball, giám đốc chiến lược của Xbox, từng lập luận rằng quảng cáo có thể giúp giải quyết điều ông gọi là “bài toán hai mặt” của game AAA, khi chi phí phát triển không ngừng tăng.

Theo danh sách của Spiegel, dòng tiền mới sẽ đổ vào quảng cáo, hạ tầng thanh toán, dịch vụ công nghệ, game di động và các công cụ AI. Không lĩnh vực nào trong số đó là một hãng phát triển game. Nếu ông nói đúng, một màn ra mắt lập kỷ lục sẽ không tài trợ cho thêm nhiều trò chơi cùng quy mô. Thay vào đó, tiền sẽ chảy vào những hệ thống bán dịch vụ xoay quanh chúng; người chơi sẽ gặp các hệ thống ấy qua quảng cáo và màn hình thanh toán, chứ không phải những thế giới mới để khám phá.

Số liệu về người xin nghỉ vì GTA 6 kém thuyết phục hơn phép so sánh

Cho đến nay, phần lớn tin tức về hiệu ứng lan tỏa xoay quanh chuyện nghỉ làm. Dữ liệu đáng tin cậy nhất khá khiêm tốn và được đo lường cụ thể: theo một bài viết của Money được GTA BOOM dẫn lại, công ty phần mềm nhân sự BambooHR nhận thấy số đơn xin nghỉ vào ngày 19 tháng 11 cao hơn 9 đến 17% so với một ngày thứ Năm tuần thứ ba bình thường của tháng 11. Spiegel cũng dẫn cùng mức này, sau khi nói với GameSpot rằng việc xin nghỉ để chơi game vốn không có gì mới: “Mọi người vẫn thường lên kế hoạch nghỉ làm quanh các sự kiện văn hóa và giải trí lớn; đây là một ví dụ nữa cho thấy người tiêu dùng ưu tiên một trải nghiệm mà họ đang háo hức chờ đợi”.

Con số lớn hơn thì kém chắc chắn hơn. Tuyên bố được nhắc đi nhắc lại rằng 1,5 triệu người lao động Mỹ sẽ báo ốm, gây thiệt hại 1 tỷ đô la, bắt nguồn từ José García Montalvo, giáo sư kinh tế tại Đại học Pompeu Fabra ở Barcelona. GamesRadar+ gọi đây là dự báo của một học giả chứ không phải dự báo chính thức. Pixel Twelve đã tìm lại cuộc phỏng vấn gốc hồi tháng 7 năm 2025 và không thấy con số 1,5 triệu người trong đó, cũng không tìm được phương pháp tính toán nào được công bố. Bằng chứng gần nhất là một cuộc khảo sát 1.000 nhân viên toàn thời gian ở Mỹ tự nhận mình là game thủ: 10% cho biết dự định nghỉ làm vào ngày phát hành, còn 30% đang cân nhắc việc đó.

Đơn đặt trước cũng có câu chuyện tương tự. GameSpot cho biết trò chơi được cho là đã bán 11 triệu bản qua hình thức mua trước. Số liệu công khai gần nhất của Sensor Tower, được công bố ngày 10 tháng 11, ghi nhận 9,69 triệu lượt đặt trước bản kỹ thuật số trên console, trị giá khoảng 942 triệu đô la. Con số này không bao gồm bản vật lý, và trò chơi cũng chưa có phiên bản PC khi ra mắt. Sony và Microsoft đều cho biết GTA 6 là trò chơi được đặt trước nhiều nhất trong lịch sử các cửa hàng kỹ thuật số của họ, nhưng không tiết lộ tổng số. Karl Kontus của Sensor Tower dự báo số đơn đặt trước có thể đạt khoảng 25 triệu vào ngày phát hành, tương đương gần 2 tỷ đô la, đồng thời nhấn mạnh đây là một ước tính.

Ai mất khán giả, ai thì không

Cảnh báo đáng chú ý nhất của Spiegel nhắm vào các nền tảng phát trực tuyến. “Mỗi giờ ai đó dành để chơi game có thể là một giờ họ không xem chương trình truyền hình hay phim ảnh”, ông nói. Phép thử đầu tiên sẽ đến rất nhanh. The Hunger Games: Sunrise on the Reaping khởi chiếu tại rạp vào thứ Sáu, ngày 20 tháng 11, một ngày sau khi trò chơi ra mắt; đạo diễn Francis Lawrence cho biết ông hy vọng người hâm mộ sẽ có thời gian thưởng thức cả hai. Spiegel cho rằng thể thao trực tiếp có sức chống chịu tốt hơn, còn trận Thursday Night Football giữa Indianapolis Colts và Houston Texans diễn ra đúng ngày ra mắt.

Không phải ai cũng tin vào giả thuyết trò chơi sẽ hút cạn sự chú ý. Mat Piscatella của Circana nói với GamesBeat rằng nỗi lo của các nhà phát hành về giai đoạn ra mắt “bị thổi phồng quá mức”, bởi không phải cả 49 triệu người ở Mỹ sở hữu PS5 hoặc Xbox Series đều muốn chơi trò này. Theo ông, điều chưa rõ lớn hơn nằm ở phần cứng: những người dự tính bỏ khoảng 300 đến 400 đô la để mua console có thể sẽ phải đối mặt với một chiếc máy giá gần 700 đô la.

GTA 6 ra mắt ngày 19 tháng 11 trên PS5 và Xbox Series X|S. Một sự kiện thể thao sẽ trả khán giả về sau vài tuần. Theo chính cách nhìn của PwC, trò chơi này giữ chân họ suốt nhiều tháng; và với một nhà quảng cáo, khán giả ở lại lâu đến vậy chính là điều đầu tiên đáng quan tâm.

Thẻ: Rockstar Games, Grand Theft Auto VI, Take-Two Interactive, PwC, quảng cáo trong game