Perplexity đưa trang mua sắm rủi ro vào 15% câu trả lời, ChatGPT là 8%

Hỏi chatbot AI nên mua một thương hiệu ở đâu trên mạng, câu trả lời có thể dẫn đến cửa hàng giả, người bán hàng nhái hoặc tên miền cũ của thương hiệu nay đã thuộc về người khác. Một nghiên cứu mới, trong đó ChatGPT, Gemini và Perplexity được thử thách bằng hàng nghìn câu hỏi mua sắm, cho thấy cả ba đều đưa ra những trang web như vậy, còn các thương hiệu nhỏ là mục tiêu dễ bị nhắm đến nhất. Nếu mùa này bạn nhờ chatbot tìm quà, hãy thận trọng với đường dẫn nó đưa ra như cách bạn dè chừng tin nhắn từ người lạ.

Nghiên cứu do Podqi, công ty bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cho các thương hiệu, thực hiện và chia sẻ độc quyền với The Verge. Podqi đặt cho các chatbot những câu hỏi mà bất kỳ người mua sắm nào cũng có thể gõ: đâu là những trang web tốt nhất để mua một thương hiệu nhất định, có thể tìm mua thương hiệu đó ở đâu trên mạng, và liệu thương hiệu có giao hàng ra nước ngoài thông qua các trang web theo khu vực hay không. Nghiên cứu cố ý đưa ra định nghĩa rộng về một trang web rủi ro, bao gồm các trang giả mạo nhà bán lẻ thật, cửa hàng bán hàng giả, tên miền thương hiệu hết hạn được người lạ đăng ký lại, cũng như các trang web đã ngừng hoạt động nhưng bất kỳ ai cũng có thể mua lại và sử dụng.

Perplexity có kết quả tệ nhất: 15% câu trả lời dẫn đến một trang web rủi ro. Tỷ lệ của ChatGPT là 8%, còn Gemini là 4%, trong tổng số 6.795 câu trả lời về 151 thương hiệu, từ Lululemon, Birkenstock và Le Creuset đến các nhãn hiệu thời trang đường phố như Stüssy và Madhappy. Những con số này tính mọi lần các trang web đó xuất hiện, kể cả trường hợp chatbot nêu tên một trang rủi ro để cảnh báo người dùng tránh xa. Trong ba chatbot, ChatGPT thận trọng nhất, nhưng công cụ này chỉ gắn cảnh báo với 24% số trang rủi ro mà nó đưa ra.

Các câu hỏi về cửa hàng trực tuyến theo từng khu vực gây ra nhiều vấn đề nhất. Khi được hỏi về các cửa hàng dành riêng cho một quốc gia, đôi lúc chatbot lại liệt kê những trang web theo khu vực của các thương hiệu vốn không có cửa hàng như vậy. Trong một cuộc trao đổi, Perplexity nêu nhầm một trang là website chính thức của Stüssy và gọi đó là “điểm khởi đầu tốt nhất để tìm mua hàng chính hãng”. Với các công ty lớn, chatbot đưa ra trang web rủi ro ít hơn khoảng một nửa so với khi được hỏi về các công ty nhỏ; thương hiệu càng ít nổi tiếng thì kẻ mạo danh càng dễ lọt vào câu trả lời.

Cách trình bày càng khiến vấn đề nghiêm trọng hơn. Trang kết quả tìm kiếm liệt kê nhiều lựa chọn để bạn tự quyết định, còn chatbot thường nêu tên một hoặc hai cửa hàng trong câu trả lời đầy tự tin, nghe như lời giới thiệu cá nhân. Các công ty AI đang tích cực quảng bá trợ lý của mình cho việc tìm hiểu sản phẩm và so sánh giá — đúng vào thời điểm người mua sắm sắp nhập số thẻ thanh toán.

Nghiên cứu có những giới hạn rõ ràng. Podqi tự viết câu lệnh thay vì phân tích các cuộc trò chuyện thực tế của người dùng, và một trong những thương hiệu được thử nghiệm, Madhappy, là khách hàng của Podqi. Công ty cũng bán dịch vụ bảo vệ thương hiệu, vì vậy họ có lợi khi hành vi giả mạo được xem là một mối đe dọa nghiêm trọng. Kết quả không cho biết có bao nhiêu người nhấp vào đường dẫn rủi ro hoặc mất tiền, đồng thời chỉ phản ánh các mô hình AI vốn thay đổi sau mỗi vài tuần.

Các công ty đã trả lời công khai. Google cho biết họ hài lòng vì Gemini có kết quả tốt nhất, đồng thời lưu ý rằng công cụ này hiển thị đường dẫn nguồn để mọi người kiểm tra câu trả lời. OpenAI cho biết đang cải thiện các biện pháp bảo vệ nhằm giảm khả năng những trang web lừa đảo xuất hiện trong kết quả mua sắm. Perplexity bảo vệ thành tích về độ chính xác của mình và nói rằng họ chưa bao giờ tuyên bố đạt độ chính xác 100%.

Kết quả này phù hợp với một xu hướng rộng hơn. Hồi tháng 9, công ty an ninh mạng Eset cảnh báo rằng những kẻ lừa đảo đang đăng hàng loạt trang nhồi nhét từ khóa, được thiết kế để các công cụ AI thu thập rồi lặp lại với người dùng như những lời khuyên đáng tin cậy. Trevor West, đồng sáng lập Podqi, đưa ra lời khuyên đơn giản: “tốt nhất là luôn xác minh nguồn” trước khi nhập thông tin cá nhân hoặc chi tiết thẻ thanh toán. Các thử nghiệm được tiến hành qua hai đợt trong tháng 9, và thời điểm này có ý nghĩa với người mua sắm ở bất cứ đâu chatbot hoạt động: Black Friday vào ngày 27 tháng 11 và Cyber Monday vào ngày 30 tháng 11 sẽ đưa hàng triệu lượt khách lần đầu đến những cửa hàng xa lạ.

Thẻ: OpenAI, chatgpt, Gemini, mua sắm trực tuyến, chatbot, Perplexity