Chủ sở hữu 274 bài hát của Elvis kiện Anthropic, đòi xóa chúng khỏi Claude

Những người nắm quyền đối với các ca khúc làm nên tên tuổi của Elvis Presley đã kiện Anthropic, cáo buộc chatbot Claude học lời của gần 300 bản thu âm của ông mà không có giấy phép hay trả một đồng nào. Danh mục này gồm All Shook Up, Can’t Help Falling in Love, Don’t Be Cruel và Return to Sender. Yêu cầu khắc phục của họ không chỉ dừng ở tiền bồi thường: họ muốn tiêu hủy mọi bản sao lời ca khúc, trong đó đơn kiện xem cả trọng số mô hình Claude — phần lõi đã được huấn luyện của chatbot — là một bản sao.

Chính yêu cầu đó khiến vụ kiện này khác với một yêu cầu bồi thường thiệt hại thông thường. Nó còn nhắm đến thói quen mà nhiều người dùng Claude vô tình hình thành: nhờ chatbot viết một ca khúc theo phong cách của nghệ sĩ nổi tiếng hoặc sửa lại điệp khúc để đọc trong đám cưới. Nguyên đơn cho rằng những yêu cầu ấy tạo ra các phiên bản trái phép từ ca khúc của họ và Anthropic biết rõ điều đó.

Nguyên đơn đứng đầu là ABG EPE IP, đơn vị thuộc Authentic Brands Group kiểm soát tên tuổi và hình ảnh của Presley, đồng thời nắm giữ một phần quyền xuất bản âm nhạc đối với các ca khúc ông thu âm. Cùng tham gia vụ kiện có Raleigh Music Publishing, Abilene Music và các quỹ tín thác có liên hệ với gia đình Aberbach — gia đình sở hữu hãng Hill and Range, đồng sở hữu các công ty xuất bản âm nhạc của Presley — cùng với Luigi Creatore, đồng tác giả Can’t Help Falling in Love. Đơn kiện liệt kê 274 tác phẩm. Luật sư chính của họ, Richard Busch, từng thắng vụ Blurred Lines thay mặt gia đình Marvin Gaye.

Nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại thực tế và đòi Anthropic nộp lại lợi nhuận, hoặc, nếu không, áp dụng mức bồi thường theo luật định tối đa đối với hành vi vi phạm cố ý là 150.000 USD cho mỗi ca khúc, tổng cộng 41,1 triệu USD. Hai cáo buộc bổ sung theo Đạo luật Bản quyền Thiên niên kỷ Kỹ thuật số (DMCA) yêu cầu thêm 685.000 USD vì Anthropic bị cho là đã vượt qua các lớp đăng nhập, tường phí và công cụ chặn bot trên những dịch vụ lời bài hát có bản quyền để thu thập dữ liệu; cùng 6,85 triệu USD vì xóa thông tin ghi công tác giả và nhà xuất bản trước khi huấn luyện. Tổng số tiền nêu trong đơn kiện là hơn 48,6 triệu USD, trong khi chính hồ sơ định giá công ty ở mức 1,2 nghìn tỷ USD trên các thị trường thứ cấp.

Cáo buộc liên quan đến thông tin ghi công là phần cụ thể nhất trong hồ sơ. Theo đơn kiện, Anthropic đã thử nghiệm ba công cụ trích xuất văn bản rồi chọn một công cụ có tên Newspaper vì công cụ này xóa tiêu đề ca khúc, tên nhạc sĩ và thông tin nhà xuất bản triệt để hơn; trước đó, công ty đã bỏ qua một công cụ khác là jusText, vốn để lại các thông báo bản quyền. Một mô hình được huấn luyện bằng lời ca khúc đã bị xóa thông tin ghi công sẽ không thể cho người dùng biết ai viết đoạn lời mà nó đang nhại lại; theo nguyên đơn, điều này khiến hành vi vi phạm khó bị phát hiện hơn. Hồ sơ cũng cho biết lời bài hát đến được với Claude thông qua các trang web lời nhạc, kho lưu trữ web Common Crawl, một bộ dữ liệu phụ đề YouTube và sách lậu tải qua BitTorrent — cách làm mà một thẩm phán từng xem xét trong vụ kiện trước đó do các tác giả khởi xướng.

Bằng chứng trực tiếp liên quan đến các ca khúc của Presley không vững chắc như con số trong tiêu đề gợi ra. Như Music Business Worldwide nhận xét, đơn kiện không đưa ra một câu trả lời nào của Claude tái tạo một trong 274 tác phẩm. Trích dẫn gay gắt nhất trong hồ sơ — khi Claude Sonnet 5 thừa nhận các bản viết lại ca khúc cho khán giả hiện đại đã “vượt khỏi mức ‘lấy cảm hứng từ’ để tiến đến tái tạo ca khúc có bản quyền” — xuất phát từ một vụ kiện riêng liên quan đến các ca khúc thuộc sở hữu của Round Hill Music, trong đó có Iris của Goo Goo Dolls. Với danh mục ca khúc của Presley, nguyên đơn cáo buộc, dựa trên thông tin và niềm tin của mình, rằng Claude đã tạo ra nội dung vi phạm đối với tất cả các ca khúc, đồng thời cho rằng nhật ký nội bộ của Anthropic sẽ chứng minh điều đó. Người phát ngôn Anthropic cho biết công ty không đồng tình với các cáo buộc và sẽ bảo vệ mình đến cùng; Anthropic cũng khẳng định việc huấn luyện trên văn bản có bản quyền thuộc phạm vi sử dụng hợp lý.

Đơn kiện cũng thừa nhận một điều mà người dùng sẽ nhận ra. Claude Haiku 4.5 và Sonnet 5 hiện đã từ chối in toàn bộ lời bài hát với lý do bản quyền — bộ lọc Anthropic bổ sung sau khi các nhà xuất bản âm nhạc lần đầu kiện công ty. Tranh chấp giờ chuyển sang mọi nội dung nằm ngoài phạm vi từ chối đó, từ các tác phẩm phỏng theo và nhại lại cho đến những bản viết lại theo hướng hiện đại hóa. Nếu Anthropic thua kiện, công ty có thể phải từ chối nghiêm ngặt hơn với yêu cầu liên quan đến ca khúc của mọi người dùng, tại mọi quốc gia nơi Claude được cung cấp, dù đây là vụ kiện ở Mỹ và được xét xử theo luật Mỹ.

Anthropic hiện đối mặt với ít nhất sáu vụ kiện khác về các tác phẩm âm nhạc tại cùng tòa án. Universal Music, Concord và ABKCO khởi kiện vào tháng 10 năm 2023, sau đó mở rộng yêu cầu lên hơn 20.000 tác phẩm; BMG nối bước vào tháng 3 năm 2026, còn Sony Music Publishing, Warner Chappell và Round Hill khởi kiện vào tháng 8. Công ty cũng đã trả 1,5 tỷ USD để dàn xếp vụ kiện của các tác giả sách liên quan đến sách lậu — vụ việc được đơn kiện của phía Presley trích dẫn nhiều lần.

Đơn kiện của phía Presley được nộp ngày 23 tháng 10 tại tòa án liên bang ở San Francisco, và giờ Anthropic phải trả lời. Phán quyết đáng chú ý trước tiên sẽ đến từ vụ kiện trước đó của các nhà xuất bản: thẩm phán đã nghe lập luận về sử dụng hợp lý của Anthropic vào ngày 21 tháng 10 nhưng vẫn chưa đưa ra quyết định.

Dù thẩm phán kết luận thế nào về việc huấn luyện mô hình, phán quyết đó cũng sẽ tác động đến vụ kiện này. Những người nắm quyền đối với các ca khúc của Presley đặt cược rằng nguyên tắc sử dụng hợp lý không thể bảo vệ một chatbot hiểu các ca khúc đủ sâu để viết lại chúng theo yêu cầu.

Thẻ: trí tuệ nhân tạo, Anthropic, Claude, Elvis Presley, Authentic Brands Group, bản quyền