CEO Microsoft Satya Nadella đã dành cả sự nghiệp để dịch chuyển trọng tâm của Microsoft khỏi máy tính để bàn, và câu nói mới nhất của ông về Copilot nghe như chặng cuối trong hành trình ấy. Ông đăng câu này để công bố đợt đại tu lớn nhất từ trước đến nay cho trợ lý AI, đúng lúc chính công ty mình đang gỡ các nút Copilot khỏi Windows.

“Chúng tôi đang xây dựng Copilot thành một hệ điều hành mới cho công việc, bao quát mọi mô hình, mọi dạng thiết bị và mọi nhiệm vụ.”

Nadella đăng câu nói trên X; Windows Latest, trang tin đưa tin về sự việc, lưu ý rằng bài đăng không hề nhắc đến Windows 11. Bài viết giới thiệu ứng dụng Copilot được xây dựng lại với bốn thành phần: Home, nơi Chat nhanh và chế độ giao việc Cowork được đặt cạnh nhau; Word, Excel và PowerPoint đầy đủ chức năng, chạy ngay trong Copilot; Code, công cụ tạo các ứng dụng nhỏ từ mô tả bằng ngôn ngữ thông thường; và Autopilot, một tác nhân trước đây có tên Scout mà Microsoft cho biết vẫn tiếp tục làm việc khi bạn ngủ. Chỉ trong vài giờ, bài đăng đã vượt mốc một triệu lượt xem.

Cách hiểu hiển nhiên

Với hệ điều hành thực sự đang bán, Microsoft đã dành cả năm nay làm điều ngược lại. Nút “Ask Copilot” đã bị gỡ khỏi Snipping Tool và Photos. Logo Copilot cũng biến mất khỏi Notepad, nơi AI giờ đây mang tên “Writing Tools”. Jacob Andreou, phó chủ tịch điều hành phụ trách Copilot, viết rằng “Điều cốt yếu là phải gỡ Copilot khỏi những nơi mà nó không đáp ứng được kỳ vọng”, rồi xóa bài đăng. Một năm trước, nỗ lực quảng bá Windows như một “agentic OS” đã vấp phải làn sóng phản đối dữ dội đến mức người đứng đầu Windows, Pavan Davuluri, phải khóa phần trả lời dưới bài đăng của mình. Thoạt nhìn, điều đó có vẻ mâu thuẫn. Nhưng cách hiểu ấy bỏ qua mục đích thực sự của câu nói.

Hệ điều hành thực sự làm gì

Bỏ qua lớp ngôn từ tiếp thị, một hệ điều hành đảm nhiệm ba việc. Nó quyết định phần mềm nào được chạy. Nó cung cấp môi trường để phần mềm hoạt động. Và nó đứng ở cửa thu phí của mọi thứ được xây dựng trên nền tảng đó. Ba vế trong phát biểu của Nadella gần như khớp chính xác với ba chức năng này.

“Mọi mô hình” là nhiệm vụ điều phối. Một tính năng tên Auto cân nhắc độ chính xác, tốc độ và chi phí cho từng yêu cầu rồi chọn mô hình phù hợp; danh sách lựa chọn có cả những mô hình tiên tiến từ bên ngoài, gồm Astra của OpenAI và Fable của Anthropic. Người dùng không còn phải chọn động cơ nữa; Copilot sẽ chọn thay, giống như cách nhân hệ điều hành phân bổ thời gian xử lý cho các tiến trình. “Mọi dạng thiết bị” có nghĩa là thiết bị không còn quan trọng: Autopilot chạy trên đám mây, bên trong tenant Microsoft 365 của công ty, với danh tính, bộ nhớ và máy tính riêng. “Mọi nhiệm vụ” là sự kết hợp giữa lưu trữ và thu phí. Blog của Microsoft lập luận rằng đơn vị cơ bản của công việc tri thức từ trước đến nay là tệp tin, còn Code bổ sung loại đối tượng thứ tư: những ứng dụng nhỏ được tạo riêng cho một mục đích, chạy trên Copilot Managed Runtime mới do bộ phận CNTT quản trị. Cowork, Code và Autopilot sẽ được tính phí theo mức sử dụng. Theo thiết kế này, hệ điều hành cho công việc là hệ điều hành đo lường khối lượng công việc.

Người đứng sau câu nói

Nhìn theo cách đó, việc rút Copilot khỏi Windows và ý tưởng về một “hệ điều hành mới” thực chất là cùng một quyết định, chỉ được nhìn từ hai phía. Nadella lên vị trí cao nhất vào năm 2014, sau khi lãnh đạo mảng đám mây và doanh nghiệp của Microsoft, nơi ông dẫn dắt quá trình chuyển dịch từ phần mềm máy khách sang hạ tầng đám mây, đồng thời đưa các công cụ máy chủ và phát triển của công ty lên Azure. Những khoản cược lớn tiếp theo của ông, trong đó có LinkedIn và GitHub, cũng cùng hướng đến một điều: nền tảng đáng sở hữu là nơi lưu trữ dữ liệu và tiền bạc của một tổ chức, chứ không phải chiếc máy đặt trên bàn làm việc. Người tiêu dùng chế giễu Copilot là “Microslop”. Các doanh nghiệp thì trả tiền cho nó: Microsoft cho biết hiện có hơn 20 triệu người dùng doanh nghiệp trả phí cho Copilot, còn Nadella nói mức độ sử dụng hằng tuần trong khối doanh nghiệp ngang bằng Outlook. Câu nói ấy bám sát dòng tiền.

Liệu hệ điều hành mới có hoạt động hiệu quả hay không lại là chuyện khác. Phần lớn tính năng vẫn đang được triển khai từng bước: Home và Code sẽ sớm có mặt trong chương trình truy cập sớm Frontier của Microsoft trong những tuần tới, còn Autopilot bước vào giai đoạn xem trước riêng tư. TechSpot thẳng thắn đặt câu hỏi liệu những tính năng này có rồi sẽ gia nhập “danh sách ngày càng dài các sáng kiến AI bị xếp xó, chẳng hạn Copilot+ PCs và Recall” hay không. Một hệ điều hành tính phí theo từng nhiệm vụ cũng trao thêm một đòn bẩy mới cho bên vận hành nó. Các dịch vụ tính phí theo mức sử dụng mặc định sẽ tắt, và quản trị viên có thể đặt giới hạn chi tiêu. Dù vậy, điều đó vẫn có nghĩa là mức giá cho công việc được giao phó sẽ do chính công ty quyết định, cũng là công ty quyết định cách thực hiện công việc ấy.

Windows là hệ điều hành bạn mua một lần rồi sở hữu. Hệ điều hành mà Nadella đang mô tả nằm trong tenant của chủ lao động, chịu sự quản lý của bộ phận CNTT và vận hành theo cơ chế tính phí dựa trên mức sử dụng. Ông không nhắc đến Windows bởi trong câu nói quan trọng nhất với mình, Windows không còn cần phải hiện diện nữa.

Thẻ: microsoft, AI agents, Satya Nadella, Windows 11, Microsoft Copilot