Đức từng thắng bằng sự chắc chắn; Nagelsmann đặt cược vào điều ngược lại

Khi người Đức Julian Nagelsmann đọc danh sách thủ môn, ông nhìn về quá khứ. Manuel Neuer bốn mươi tuổi, một năm trước còn nói rằng anh đã xong với đội tuyển, vậy mà Nagelsmann vẫn chọn anh làm số một, không bàn cãi. Để làm thế, ông gạt hẳn Marc-André ter Stegen, một trong những thủ môn hay nhất thế giới, ra ngoài. Đó là quyết định bộc lộ nhiều nhất mà Đức đưa ra trước giải, và gần như chẳng liên quan gì đến việc cản bóng. Đó là một huấn luyện viên nhìn vào đội hình trẻ hứng khởi nhất ông từng dựng nên và quyết rằng mình cần một sự chắc chắn cũ kỹ đứng phía sau.

Đó là hình hài kỳ lạ của tuyển Đức lúc này. Gần như suốt ký ức gần đây, họ là đội bóng đáng tin cậy nhất của môn thể thao này: không đẹp nhất, không phải lúc nào cũng tài năng nhất, nhưng là đội mà người ta có thể chỉnh đồng hồ theo. Họ biết mình là ai. Họ thắng vì họ biết điều đó. Và đâu đó trong thập kỷ qua, sự chắc chắn ấy trôi tuột khỏi tay họ, và từ bấy đến nay họ đi tìm xem mình là ai bây giờ. Đội hình này là câu trả lời, hoặc thứ gần nhất với một câu trả lời, và sự thật là không ai, cả huấn luyện viên lẫn cầu thủ, hoàn toàn chắc rằng nó sẽ trụ được.

Cỗ máy đã ngừng chạy

Cũng nên nhớ phiên bản cũ hoàn chỉnh đến mức nào. Đây là đội bốn lần vô địch thế giới, một quốc gia biến bóng đá thành một hệ thống rồi xuất khẩu hệ thống ấy cho tất cả. Lần cuối nâng cúp, họ làm theo kiểu Đức: lạnh lùng, ngăn nắp, một tập thể đúng nghĩa nhất, một nhóm thuộc nhiệm vụ của mình đến từng milimét. Rồi sàn nhà sụp xuống. Vô địch một mùa hè, bị loại từ vòng bảng mùa sau. Bốn năm sau lại vòng bảng, bị tiễn về nhà trước khi vòng knock-out kịp bắt đầu. Tại giải châu Âu, trên sân nhà, vài tuần họ trông lại giống chính mình, rồi gặp Tây Ban Nha ở tứ kết và thua trong hiệp phụ, gục ngã trước đội mạnh hơn. Cỗ máy không chỉ chậm lại. Nó đã quên mình dùng để làm gì.

Vậy là Nagelsmann thừa hưởng một nghịch lý: một dân tộc bóng đá với bản năng kiểm soát rực rỡ, và một thế hệ cầu thủ chơi hay nhất khi chẳng có gì được kiểm soát.

Động cơ mới chạy bằng hỗn loạn

Bởi tài năng là thật, và là thứ phấn khích nhất Đức có trong nhiều năm. Florian Wirtz là trí tuệ sắp đặt tất cả, một cầu thủ chơi như thể nhìn trước hai giây vào tương lai, hè vừa rồi sang Liverpool với mức phí đưa anh vào hàng đắt nhất thế giới và dành cả mùa để chứng minh con số ấy không điên rồ. Bên cạnh anh, khi cơ thể cho phép, là Jamal Musiala, cầu thủ tài năng thuần khiết nhất Đức sản sinh trong thế kỷ này, người mang bóng xuyên qua rừng chân như nước tìm thấy một khe nứt. Nagelsmann đang thử một hàng công thêm cầu thủ trẻ Lennart Karl của Bayern vào bộ đôi ấy, và ý tưởng không phải là cấu trúc. Nó ngược lại với cấu trúc: tốc độ, sáng tạo, ba cầu thủ đổi vị trí nhanh đến mức đối thủ không bao giờ biết kèm ai.

Đây là tuyển Đức được dựng để ứng biến, và ứng biến là điều duy nhất bóng đá Đức chưa bao giờ nổi tiếng. Joshua Kimmich, đội trưởng, chơi hậu vệ phải, một thủ lĩnh ở rìa đội bóng hơn là ở trung tâm. Quanh anh, Antonio Rüdiger, Nico Schlotterbeck và Jonathan Tah tạo nên một hàng thủ nhanh và quyết liệt hơn là khối nguyên. Chính Nagelsmann gần như đã nói thẳng: hàng thủ và hai tiền đạo hay nhất của ông đã định, gần như tất cả phần còn lại vẫn là một cuộc trò chuyện. Còn vài tuần nữa khai mạc, huấn luyện viên của một đội bốn lần vô địch thế giới vẫn chưa biết đội hình mạnh nhất. Đó không phải khủng hoảng. Đó, một cách có chủ đích, là kế hoạch. Ông giữ đội bóng linh hoạt một cách cố tình, vì linh hoạt là điều nhóm này làm giỏi.

Sự mong manh dưới ánh hào quang

Rủi ro được viết trong cơ thể cầu thủ hay nhất. Musiala dành gần trọn mùa giải hồi phục sau một cái chân gãy và một mắt cá trật khớp, một chấn thương đủ nặng để những huấn luyện viên ít táo bạo hơn để anh ở nhà và gọi đó là thận trọng. Nagelsmann từ chối. Ông dựng một phần ý tưởng tấn công quanh một cầu thủ chỉ vừa tìm lại độ sắc bén, và mang theo loại chấn thương không phải lúc nào cũng trở lại trọn vẹn cùng lúc. Nếu Musiala sung sức, Đức có một người định đoạt trận đấu mà ít ai sánh được. Nếu anh thiếu nửa mét, cả hàng công ứng biến mất đi người mà nó ứng biến quanh. Đó là một ván cược đặt lên một khúc xương vẫn đang lành.

Và chính ở đó, cuối cùng, người thủ môn trở nên hợp lý. Một đội bóng linh hoạt đến thế, trẻ đến thế, phụ thuộc đến thế vào việc mọi thứ suôn sẻ ở một phần ba cuối sân, cần một chỗ trên sân nơi không gì bị nghi ngờ. Neuer là chỗ ấy. Anh không còn là cầu thủ ngày xưa, bốn mươi tuổi thì chẳng ai còn, nhưng anh là người cuối cùng còn lại từ thời Đức biết chính xác mình là ai, và Nagelsmann muốn sự chắc chắn ấy phía sau cơn hỗn loạn của mình như một bàn tay đặt trên tay vịn. Việc gọi lại không phải hoài niệm. Đó là một bảo hiểm. Huấn luyện viên đặt cược tương lai đội bóng vào ứng biến và bảo hiểm nó bằng mảnh quá khứ duy nhất ông còn có thể triệu tập.

Con đường và câu hỏi ở cuối

Lễ bốc thăm nhẹ nhàng, điều cho thời gian để mọi thứ ổn định. Đức mở màn gặp Curaçao, một đội lần đầu dự giải sẽ chơi trận lớn nhất lịch sử của họ, rồi chạm trán Bờ Biển Ngà nhanh, rắn và chẳng hề e dè, và khép lại bảng đấu trước Ecuador, đội ngăn nắp và nguy hiểm nhất trong ba. Một đội có chiều sâu thế này lẽ ra phải đi tiếp, dẫu Đức hơn ai hết hiểu chữ «lẽ ra» đáng giá bao nhiêu ở một kỳ World Cup. Họ sẽ không được đo ở vòng bảng. Họ được đo về sau, ở những trận knock-out nơi đối thủ thôi nhường bóng và tranh từng mét, nơi ứng biến hóa thiên tài hoặc rã ra thành một đội chưa bao giờ thật sự quyết được mình là ai.

Đó mới là bài kiểm tra thực sự của đội tuyển này. Tuyển Đức ngày xưa hẳn biết cách thắng những trận ấy; họ có một phương pháp cho chúng, một sự chắc chắn để nương vào khi bóng đá trở nên xấu xí. Tuyển Đức này vứt phương pháp đi và cược vào thứ nhanh hơn và kém an toàn hơn nhiều: vào tài năng, vào tốc độ, vào ba chàng trai trẻ đọc nhau giỏi hơn bất kỳ ai đọc họ. Đây là đội ít chất Đức nhất mà Đức gửi tới một kỳ World Cup trong một thế hệ, và dẫn dắt nó là một người đã gọi lại một ông tứ tuần để nhắc nó nhớ mình đến từ đâu. Chẳng bao lâu nữa ta sẽ biết liệu một đội đã quên sự chắc chắn cũ của mình có thể học cách thắng mà không cần đến nó hay không.