Hình ảnh bóng dáng nhỏ bé mặc áo đỏ lẩn khuất trong những con hẻm Venezia ám ảnh suốt chiều dài Đừng Nhìn Bây Giờ. Bộ phim của Nicolas Roeg, chuyển thể từ truyện ngắn năm 1971 của Daphne du Maurier, là cuộc thăm dò sâu vào tâm lý nỗi đau và những gì cái chết của một đứa trẻ có thể làm với hôn nhân. Đây không phải phim kinh dị theo nghĩa thông thường — không có con ma hiện ra rõ ràng, không có âm thanh giật gân theo công thức. Điều Roeg theo đuổi nằm ở chỗ khác: bầu không khí tâm lý nặng nề và sự sụp đổ dần dần của một người đàn ông không chịu lắng nghe chính mình.

Đừng Nhìn Bây Giờ theo chân John (Donald Sutherland) và Laura Baxter (Julie Christie), một đôi vợ chồng đang gắng gượng sau cái chết bất ngờ của con gái nhỏ, Christine. Họ đến Venezia, nơi John nhận hợp đồng trùng tu một nhà thờ cổ. Tại đây họ gặp hai chị em lớn tuổi, Heather và Wendy — trong đó Heather, dù mù lòa, tự nhận là người có khả năng nhìn thấy linh hồn người đã khuất và đã tiếp xúc được với Christine. John hoài nghi, nhưng những sự kiện kỳ lạ liên tiếp xảy ra: anh ta bắt đầu nhìn thấy bóng dáng nhỏ bé mặc áo đỏ lẩn khuất trong các ngõ hẻm tối tăm của thành phố.

Điểm mạnh lớn nhất của bộ phim là cách Roeg dùng kỹ thuật dựng phim để tái hiện sự mất phương hướng của nhân vật. Các cảnh không tuân theo thứ tự thời gian thông thường mà được sắp xếp theo nhận thức chủ quan — quá khứ, hiện tại và tương lai xen cài nhau không báo trước. Xem phim, người ta cảm nhận sự hoang mang của John từ bên trong thay vì quan sát từ ngoài vào. Chiếc áo đỏ của Christine là ví dụ điển hình: màu sắc đó tái hiện qua nhiều cảnh, mỗi lần thêm một tầng nghĩa, biến từ kỷ niệm thành điềm báo rồi thành cái bẫy. Không phải ngẫu nhiên mà đây là chi tiết người xem nhớ lâu nhất: đơn giản và không buông tha.

Sutherland — với bộ râu khiến nhân vật trông như một hình tượng tôn giáo — thể hiện một người đàn ông cứng nhắc trong lý trí nhưng bị kéo dần về phía điều mà lý trí ấy từ chối thừa nhận. Christie xây dựng Laura không kém phần phức tạp: một người đàn bà không hề yếu đuối mà đang trú ẩn vào niềm tin siêu nhiên như cách duy nhất để tiếp tục sống. Cảnh thân mật giữa hai người, từng gây tranh cãi khi phim mới ra mắt, thực ra là một trong những cảnh chân thực nhất của phim — khoảnh khắc hiếm hoi khi cả hai tạm gác nỗi đau lại và tìm thấy nhau một lần nữa. Roeg chọn không cắt hay thu gọn: ông để cảnh đó đủ dài để nó trở thành lời tuyên ngôn về sự sống sót, chứ không đơn thuần là tình dục.

Tuy vậy, bộ phim không phải không có giới hạn. Cách kể chuyện mơ hồ có chủ đích đôi khi trở nên quá kín kẽ với người mới xem lần đầu. Những câu hỏi về yếu tố siêu nhiên — liệu Heather thực sự có thần nhãn hay đó chỉ là sản phẩm của tâm trí đang tan vỡ — không bao giờ được giải đáp dứt khoát. Roeg cố tình giữ khoảng mờ này, nhưng với khán giả tìm kiếm sự rõ ràng, sự mơ hồ đó có thể trở thành rào cản thay vì ma lực.

Venezia trong phim không phải thành phố của lãng mạn và du lịch. Roeg chọn mùa vắng khách — những con phố trống rỗng, kênh đào tối tăm, không khí ẩm và se lạnh. Không gian đó không trang trí mà cộng sinh với tâm trạng: John cứ loanh quanh trong mê lộ này mà không tìm được lối ra. Công việc trùng tu nhà thờ đang xuống cấp của anh mang tính ẩn dụ tự nhiên — phục hồi một công trình sắp sụp và hàn gắn một cuộc hôn nhân sau bi kịch là hai nỗ lực song hành, cả hai đều chưa có gì đảm bảo. Mối nguy hiểm cũng rất thực: Venezia đang chứng kiến một chuỗi vụ giết người, và thám tử Longhi (Renato Scarpa) không hề tin vào những giải thích của John.

Kết phim mang đến cảm giác rằng mọi manh mối đã được Roeg gieo từ trước — và quả thực là như vậy. Xem lại lần hai, người ta nhận ra hàng loạt chi tiết bị bỏ qua lần đầu. Đừng Nhìn Bây Giờ không phải bộ phim cho tất cả mọi người: nó đòi hỏi người xem chịu để mình bị mất lạc trước khi hiểu ra. Nhưng với ai chấp nhận điều đó, đây là trải nghiệm điện ảnh dai dẳng theo cách ít phim nào làm được.