Phim

The Cabinet of Dr. Caligari biến những bức tường vẽ tay thành một trạng thái tâm trí

Jun Satō

Thị trấn Holstenwall không có lấy một đường thẳng. Phố xá nghiêng ngả, cửa sổ vót nhọn như lưỡi dao, và bóng tối không hề đổ xuống: chúng được vẽ thẳng lên sàn, đóng đinh tại chỗ, chẳng có nơi nào để đi. The Cabinet of Dr. Caligari không cho ta nhìn một tâm trí rối loạn từ bên ngoài. Nó dựng một tâm trí như thế quanh người xem rồi khép cửa lại.

Mọi bề mặt trong phim của Robert Wiene đều được làm bằng tay. Bối cảnh, do các họa sĩ Hermann Warm, Walter Reimann và Walter Röhrig vẽ nên, không phải là phông nền của câu chuyện: nó chính là luận điểm. Những bức tường méo mó vì kẻ kể chuyện đã méo mó. Hình ảnh chính là chẩn đoán.

Một gương mặt trắng như phấn

Conrad Veidt vào vai Cesare, kẻ mộng du bị nhốt trong một chiếc tủ và chỉ được đánh thức để giết người. Anh trượt dọc một bức tường vẽ với lưng ép sát vào đó, một bóng đen băng qua vết thương trắng của bối cảnh, và lối diễn của anh gần như chỉ là chuyện của đường nét và sức nặng. Caligari của Werner Krauss toàn những góc gù và cặp kính tròn; Francis của Friedrich Feher và Jane của Lil Dagover là những hình hài con người mềm mại mà hình học cứ chực bẻ gãy.

Ở đây không có gì mang tính tả thực, và đó mới là điều cốt lõi. Diễn viên được đặt như những hình khắc gỗ. Lớp hóa trang khoét sâu gò má, màu đen làm trũng ánh nhìn, và thân thể trở thành thêm một hình vẽ nữa bên trong khuôn hình.

Câu chuyện bên trong câu chuyện

Một gã làm trò hội chợ đến với một kẻ mộng du mà hắn quả quyết là có thể tiên đoán tương lai. Một người bạn bị sát hại trong đêm. Francis lần dấu vết đến tận bác sĩ Caligari và một nhà thương điên, và bộ phim tưởng như sẽ khép lại bằng việc vạch mặt kẻ giết người. Rồi nó lật ngược: toàn bộ lời kể có thể chỉ là ảo tưởng của một bệnh nhân, và người thuật lại cho ta chính là vị bác sĩ đáng tin.

Khung truyện ấy được thêm vào trong quá trình sản xuất, đi ngược lại trực giác của hai biên kịch Hans Janowitz và Carl Mayer, những người mà sự ngờ vực quyền lực đã bị Thế chiến thứ nhất mài sắc. Bản của họ chĩa vào vị bác sĩ; bộ phim hoàn chỉnh lại trả vầng hào quang về cho quyền lực. Nhiều thập niên sau, nhà phê bình Siegfried Kracauer đọc cú đảo chiều đó như một triệu chứng dân tộc và lấy nó đặt tên cho cả một cuốn sách, Từ Caligari đến Hitler.

Vì sao những bức tường vẫn đứng vững

Đây là bộ phim mà chủ nghĩa biểu hiện bước khỏi mặt toan để lên màn ảnh, và gần như mọi điều bất an của điện ảnh về sau đều nợ nó một điều gì đó. Những cái bóng thấp, quặp như móng vuốt chảy thẳng vào dòng phim noir; ý niệm rằng một bối cảnh có thể biết nghĩ dẫn tới dòng kinh dị và tới những người ngưỡng mộ từ Alfred Hitchcock đến Tim Burton. Như một bài bình, phán quyết rất đơn giản: thế kỷ không làm cũ ý tưởng, chỉ làm cũ thước phim.

Phim ra mắt tại rạp Marmorhaus ở Berlin vào mùa đông năm 1920, do hãng Decla-Bioscop của Erich Pommer sản xuất và Willy Hameister quay, dài hơn bảy mươi phút một chút. Các bản phục chế ngày nay cho thấy những sắc màu nhuộm phim mà thế giới vẽ tay ấy vốn luôn được dành để khoác lên.

Xem một lần, cốt truyện có thể giống một hiện vật bảo tàng. Hãy nhìn vào khuôn hình: nó vẫn đi trước chúng ta, bởi những bức tường còn nhớ.

Thảo luận

Có 0 bình luận.