Phim

Spielberg đẩy Emily Blunt vào ngày nhân loại không còn đơn độc

Molly Se-kyung

Phim mới của Steven Spielberg không mở ra bằng một con tàu lơ lửng trên thành phố. Nó mở ra ở khoảnh khắc một người quyết định nói ra sự thật. «Thời Khắc Công Bố» hình dung giờ phút thế giới được thông báo, kèm bằng chứng, rằng nó chưa bao giờ đơn độc, rồi quan sát điều mà sự chắc chắn ấy gây ra cho những con người đã dựng cả cuộc đời mình trên giả định ngược lại.

Trailer giữ được sự điềm tĩnh. Nó không hề cho thấy thứ đang ở trên trời. Nó cho thấy những gương mặt đang cân nhắc có nên tin hay không, và một câu hỏi duy nhất đặt lên trên khung hình: nếu ai đó chứng minh rằng chúng ta không đơn độc, điều đó có khiến bạn sợ hãi? Spielberg đã dành cả sự nghiệp để dàn dựng nỗi kinh ngạc ở ngưỡng cửa của cái chưa biết. Ở đây, cái chưa biết đã được xác nhận, và bi kịch là tất cả những gì xảy đến với một giống loài vừa được trao một sự thật không thể trả lại.

YouTube video

Dàn diễn viên báo trước đây là loại phim gì. Emily Blunt dẫn dắt trong vai Margaret Fairchild, vây quanh là Colin Firth, Josh O’Connor, Eve Hewson và Colman Domingo — những diễn viên sinh ra cho các căn phòng kín, những cuộc tranh cãi và cú cận cảnh kéo dài, chứ không phải để chạy trốn một quả cầu lửa. Đặt dàn ấy vào một tiền đề khoa học viễn tưởng thì ý đồ đã rõ: hiệu ứng đặc biệt chính là cú máy ghi lại phản ứng. Blunt lâu nay chơi với sự kiểm soát dưới áp lực, Firth với vẻ điềm tĩnh thể chế đang rạn nứt, O’Connor với mối ngờ vực luôn cảnh giác mà chẳng bao giờ được hóa giải. Bộ phim như được thiết kế quanh cách những người đáng tin cư xử khi điều khó tin hóa ra là thật.

Đây cũng là một cuộc trở về có chủ ý. Những huyền thoại bền bỉ nhất của Spielberg được dựng nên khi ngước nhìn lên: người cha ngoại ô bị ánh đèn hút lấy, cậu bé giấu một vị khách trong tủ, gia đình chạy trốn dưới bầu trời thù địch. Các tác phẩm gần đây của ông quay vào bên trong, hướng về ký ức và cách một nghệ sĩ được tạo nên. «Thời Khắc Công Bố» lại chĩa máy quay lên trời, nhưng đảo ngược giọng điệu. Nơi những câu chuyện tiếp xúc thuở đầu chạy bằng sự kỳ diệu, phim này được rao bán bằng nỗi lo âu. Câu hỏi còn bỏ ngỏ: vị đạo diễn từng dạy khán giả khao khát cái chưa biết liệu giờ có thể khiến họ sợ chính điều mình từng cầu mong?

Bản thân nhan đề mang một từ nặng trĩu. «Disclosure» (công bố) là thuật ngữ mà cộng đồng UFO ngoài đời dùng nhiều năm nay cho lời thừa nhận của chính phủ mà họ vẫn chờ đợi, một vốn từ đã đi từ rìa xã hội vào các phòng điều trần của Quốc hội Mỹ. Phim không cần phải nói về chuyện đó để tận dụng sức nặng ấy; cụm từ đến tay đã sẵn điện. Những nhãn thể loại — bí ẩn, khoa học viễn tưởng, ly kỳ — hứa hẹn rằng bằng chứng đẩy cốt truyện đi tới chứ không khép nó lại. Một người cho một người khác xem một thứ gì đó. Phần còn lại là hệ quả, và hệ quả là địa hạt mà vị đạo diễn này luôn sắc bén nhất.

Thời điểm thật khó làm ngơ. Sự tò mò chính thức về các hiện tượng chưa xác định đã rời khỏi các diễn đàn để bước vào những lời khai có tuyên thệ, khi phi công và cựu quan chức mô tả những vật thể không ai giải thích trọn vẹn. Một bộ phim dàn dựng cái ngày những câu hỏi ấy có lời đáp dứt khoát sẽ rơi vào một nền văn hóa vốn đã sẵn sàng tranh cãi. Sự sẵn sàng đó vừa là lợi thế vừa là cái bẫy: nó bảo đảm sự chú ý và nâng cao tiêu chuẩn cho một câu chuyện phải có vẻ hơn là sự kịch hóa một chu kỳ tin tức. Spielberg từng vượt qua vực ấy, biến những âu lo của thời đại — bị bắt cóc, bị xâm lăng, cỗ máy biết nghĩ — thành những phim sống lâu hơn các dòng tít nuôi dưỡng chúng.

Thứ mà khâu tiếp thị giấu đi gần như là tất cả những gì cho phép ta phán xét. Logline là một câu hỏi, không phải bản tóm tắt. Không có gì đã công bố xác định liệu sự công bố là món quà hay thảm họa, liệu các vị khách hiện diện hay chỉ được chứng minh, liệu hiểm họa là chính phát hiện ấy hay bộ máy dựng lên để chôn vùi nó. Ngoài teaser, giới phê bình chưa được xem khung hình nào, và ngay cả nhan đề cũng có thể đổi trước khi ra rạp. Tiền đề đòi một cú nhảy mà phim còn phải giành lấy trước khán giả: rằng những người xem đã chai sạn sau nhiều thập kỷ cảnh tượng người ngoài hành tinh vẫn rùng mình trước khả năng điều đó là thật. Tên tuổi Spielberg mua được sự kiên nhẫn. Nó không chứng minh canh bạc sẽ thắng.

Ghi cho rõ: Blunt đóng Margaret Fairchild, Josh O’Connor là Daniel Kellner, Colin Firth là Noah Scanlon, Eve Hewson là Jane Blakenship và Colman Domingo là Hugo Wakefield. Phim dài khoảng hai giờ hai mươi lăm phút, đủ để xử lý sự công bố như một quá trình mà các nhân vật phải sống qua, chứ không phải một cú giật duy nhất.

«Thời Khắc Công Bố» ra mắt các màn ảnh quốc tế trước; lịch chiếu chính thức tại Việt Nam chưa được xác nhận. Phim đến rạp theo dạng chiếu rạp, định dạng mà Spielberg bảo vệ ngoan cường nhất: một câu chuyện về một sự thật quá lớn để giữ riêng, làm ra để được xem trong một khán phòng tối đầy người lạ.

Thảo luận

Có 0 bình luận.