Sam Altman đã lên tiếng về bộ phim kể chuyện đời mình khi nó mới chỉ có đoạn trailer, và lời nhận xét không mấy dễ nghe. Vị CEO của OpenAI nói Nhân Tạo (Artificial) “trông như một bộ phim dở tệ”, rồi nhượng bộ đúng một điểm cho người đóng vai mình, Andrew Garfield: “Anh ta đúng là đi giống tôi”. Bộ phim của đạo diễn Luca Guadagnino, kể về những người dựng nên OpenAI rồi quay sang tranh giành nó, sẽ ra rạp qua hãng Neon sau khi Amazon MGM Studios, nhà đầu tư ban đầu, buông tay.

Chuyện phát hành cũng gai góc không kém nội dung phim. Amazon từ bỏ dự án chỉ vài ngày sau khi ký thỏa thuận 50 tỷ USD với OpenAI, với lý do bộ phim sẽ thành công hơn ở một hãng khác, còn Altman phủ nhận có liên quan đến quyết định này. A24, Focus Features, Netflix và Warner Bros. đều xem phim rồi từ chối, trước khi Neon mua bản quyền toàn cầu.

Nhân Tạo là phim gì, ai đóng ai

Nhân Tạo là phim hài – chính kịch về nhóm người xây dựng OpenAI rồi đấu đá nhau vì nó. Theo phần tóm tắt chính thức của Neon, câu chuyện mở đầu bằng một đột phá nghiên cứu của Ilya Sutskever và Geoffrey Hinton, đi qua cuộc gặp tình cờ giữa Sutskever và Altman, rồi dẫn tới việc thành lập công ty bằng tiền của Elon Musk cùng sự góp sức của kỹ sư Mira Murati.

Kịch bản do Simon Rich, cựu biên kịch của chương trình Saturday Night Live, chấp bút. Guadagnino vừa đạo diễn vừa sản xuất.

Hai gương mặt chủ chốt bước ra từ cùng một mùa Oscar. Yura Borisov, người được đề cử Oscar với Anora, vào vai Sutskever, nhà khoa học trưởng từng bỏ phiếu phế truất Altman. Monica Barbaro, được đề cử nhờ vai Joan Baez trong A Complete Unknown, đóng Murati, giám đốc công nghệ từng làm CEO tạm quyền trong thời gian ngắn.

Cooper Hoffman đóng nhà đồng sáng lập Greg Brockman, Ike Barinholtz đóng Musk. Mark Rylance thủ vai Hinton, nhà khoa học sau này rời Google để cảnh báo về chính lĩnh vực ông góp phần khai sinh. Jason Schwartzman, Zosia Mamet trong vai thành viên hội đồng quản trị Tasha McCauley, Chris O’Dowd, Billie Lourd và Cooper Koch hoàn thiện dàn diễn viên.

Rồi đến Garfield. Anh từng đóng Eduardo Saverin, nhà đồng sáng lập bị gạt ra rìa, trong The Social Network của David Fincher. Mười sáu năm sau, anh đóng chính người sáng lập đứng giữa tâm bão.

Lựa chọn diễn viên ấy là lập luận đầu tiên của bộ phim, có trước cả bài phê bình đầu tiên. Những vai nổi tiếng nhất của Garfield đều là những người đàn ông khán giả muốn đứng về phía: người lính từ chối cầm súng vì lương tâm trong Hacksaw Ridge, chàng nhạc sĩ chạy đua với hạn chót trong tick, tick… BOOM!, một Người Nhện hiền lành. Đặt gương mặt ấy lên một lãnh đạo công nghệ nổi tiếng khó đoán là một quyết định về sự dễ mến, và về chuyện sự dễ mến ấy đáng tin đến đâu.

Từ một cuộc trò chuyện ở đám cưới thành kịch bản

Rich không bước vào dự án với tư cách người trong giới công nghệ. Theo lịch sử sản xuất của phim, ý tưởng nảy ra từ cuộc trò chuyện tại một đám cưới với Dan Selsam, nhà nghiên cứu của OpenAI.

Rich chào dự án cho Amazon MGM vào đầu năm 2024 và hoàn thành bản nháp đầu tiên chỉ sau vài tháng. Sau đó hãng mời Guadagnino về, còn dàn diễn viên được tập hợp dần cho đến mùa hè năm sau.

Phim khởi quay tại công viên Mission Dolores ở San Francisco rồi chuyển sang Turin, Ý. Buổi quay ngoài phố để lại một giai thoại nhỏ. Altman kể ông chưa từng gặp Garfield, nhưng có lần bước vào phim trường ngay trước nhà mình, thấy một người ăn mặc y hệt ông, đeo cùng kiểu ba lô, và hai bên vẫy tay chào nhau. Garfield sau đó phủ nhận cú vẫy tay.

Ê-kíp sản xuất nối tiếp thói quen gần đây của Guadagnino. Nhà thiết kế thời trang Jonathan Anderson, người lo trang phục cho Challengers và Queer, tiếp tục phụ trách phục trang; theo một số nguồn tin, anh và Guadagnino còn xuất hiện trong phim dưới vai hai người cầm máy. Damon Albarn của Blur và Gorillaz viết nhạc nền cùng các ca khúc gốc.

Malik Hassan Sayeed đảm nhận quay phim, còn Marco Costa, người dựng phim quen thuộc của Guadagnino, lo khâu dựng.

Vị đạo diễn đến với dự án khi đang có đà, nhưng thành tích không đồng đều. Challengers trở thành cú hit vượt khỏi vòng khán giả phim nghệ thuật; Queer và After the Hunt, phim sau cũng do Amazon MGM sản xuất, nhận phản hồi trái chiều hơn. Nhân Tạo là phim đầu tiên ông làm về những người còn sống nổi tiếng đến mức này, và nó ra đời khi chính họ vẫn đang điều hành các công ty được nhắc tới.

Giới phê bình cùng khen Garfield, chia rẽ về độ sắc

Phim ra mắt thế giới tại Liên hoan phim New York, ở khán phòng Alice Tully Hall, rồi được chiếu gala tại Liên hoan phim London của BFI. Chưa ai ở MCM xem phim, nên mọi đánh giá dưới đây thuộc về các nhà phê bình đã xem.

Về vai diễn trung tâm, các bài viết gặp nhau ở cùng một điểm. Trên Screen Daily, Tim Grierson gọi cách Garfield thể hiện là “nhầy nhụa đến cay nghiệt” và cho rằng “chìa khóa trong màn trình diễn của Garfield là cách anh khắc họa sự nhu nhược tài tình của Altman”. Ở The Film Stage, Luke Hicks viết rằng Garfield “mang đến một Sam Altman lạnh lùng, máy móc, thuyết phục đến mức khó hiểu”, đồng thời khen Barbaro có “một trong những màn trình diễn hay nhất” phim.

Về kịch bản, họ chia rẽ. Tít bài của Grierson gọi đây là “phim giật gân về AI cùn đến bất ngờ”, và ông viết rằng kịch bản của Rich “không đem lại góc nhìn thực sự nào về những con người đầy khiếm khuyết” đứng sau công nghệ.

Hicks thấy phần viết “khô khan và thiếu vắng một cách lạ lùng những chi tiết hay bằng chứng đắt giá”. Ông mô tả bộ phim “ít xoay quanh cốt truyện mà giống một chuỗi cuộc trò chuyện sau cánh cửa đóng kín ở San Francisco”, chia thành các chương nhảy cóc từ một đến bốn năm mỗi lần. Bài phê bình của Owen Myers trên The Guardian gọi đây là “phim châm biếm công nghệ rối rắm”.

Những phản ứng đầu tiên từ New York thì nóng hơn hẳn. Nhà phê bình Joshua Rothkopf viết trên mạng xã hội rằng “Luca Guadagnino vừa ăn mất bữa trưa của Sorkin”, còn Gregory Ellwood của The Playlist gọi phim là “một cú búa tạ”. Metacritic ghi nhận điểm 75 từ 19 bài phê bình đầu tiên, thuộc nhóm “nhìn chung tích cực”.

Lời chê của Altman cũng đến trước buổi ra mắt. Khi nhắc tới đoạn trailer tại hội nghị nhà phát triển của OpenAI, bên cạnh nhận xét “phim dở tệ”, ông nói thêm rằng mình ủng hộ sự sáng tạo của mọi người. Còn mục tiêu của phim, ông tóm gọn một cách thẳng thừng: “Tôi không nghĩ họ nhắm tới sự chính xác”.

Năm ngày làm nên bộ phim

Sự kiện có thật nằm ở trung tâm Nhân Tạo diễn ra ngắn ngủi và được ghi chép kỹ. Hội đồng quản trị phi lợi nhuận của OpenAI, một cấu trúc được thiết kế để đặt an toàn lên trên lợi nhuận, cách chức Altman và cho rằng ông đã không luôn thẳng thắn với hội đồng.

Chỉ trong vài ngày, phần lớn nhân viên ký thư dọa nghỉ việc, Microsoft đề nghị tuyển Altman cùng bất kỳ ai đi theo ông, và Sutskever công khai nói hối hận về vai trò của mình. Altman trở lại ghế CEO. Phần lớn hội đồng từng sa thải ông không ở lại.

Chuỗi diễn biến ấy chính là động cơ hài của phim. Một hội đồng được dựng lên để kiềm chế một cá nhân hóa ra không làm nổi việc đó, và những người trong cuộc lại quay về làm việc như thường. Rich, vốn là biên kịch hài, có trong tay chất liệu chẳng cần phóng đại vẫn đủ phi lý; Guadagnino có dàn diễn viên đóng những người mà phát ngôn của họ vẫn đang được báo chí kinh tế mổ xẻ từng câu.

Câu hỏi các bài phê bình cứ xoay quanh là liệu một bộ phim có thể công bằng với những người vẫn đang cầm lái chính công nghệ mà nó mô tả. Lời phàn nàn của Grierson rằng các nhân vật “có vẻ kém hấp dẫn hơn những hiểm họa rất thật mà họ đã thả ra” chỉ thẳng vào vấn đề đó.

Phim tiểu sử thường làm việc với một cuộc đời đã khép lại. Bộ phim này làm việc với một câu chuyện chưa có hồi kết, và nhân vật của nó có thể đáp trả ngay từ sân khấu hội nghị.

Hỏi nhanh về Nhân Tạo

Nhân Tạo có phải chuyện có thật? Phim dựa trên những con người có thật, trên quá trình thành lập OpenAI và việc hội đồng quản trị sa thải rồi đưa Sam Altman trở lại. Đây là bản kịch tính hóa do Simon Rich viết, và Altman nói phim không chính xác.

Ai đóng vai Sam Altman? Andrew Garfield. Yura Borisov đóng Ilya Sutskever, Monica Barbaro đóng Mira Murati, Ike Barinholtz đóng Elon Musk và Mark Rylance đóng Geoffrey Hinton.

Ai đạo diễn Nhân Tạo? Luca Guadagnino, đạo diễn của Call Me by Your Name, Challengers và Queer.

Xem Nhân Tạo ở đâu? Phim sẽ chỉ chiếu rạp, do Neon phát hành; chưa có lịch phát trực tuyến. Chưa có lịch phát trực tuyến nào được công bố.

Lịch ra rạp và thời lượng

Nhân Tạo ra rạp tại Mỹ ngày 25/12/2026 qua Neon, và dự kiến mở rộng số rạp vào đầu năm 2027. Neon phát hành phim tại Anh và Ireland ngày 22/1/2027. Phim dài 140 phút.

Lý do Amazon đưa ra khi rút lui là một hãng khác có thể bán bộ phim tốt hơn. Giờ Neon đem lời khẳng định đó ra thử vào ngày rạp chiếu Mỹ đông khách nhất năm, với một bộ phim về công ty đã ký thỏa thuận 50 tỷ USD với chính hãng phim vừa buông tay nó.