Hãy thành thật với nhau: điện ảnh ngày nay thường gào thét vào mặt chúng ta. Giữa những vụ nổ của siêu anh hùng, đa vũ trụ sụp đổ và các thuật toán quyết định rằng nếu bạn thích một bộ phim hài lãng mạn thập niên 90 thì chắc chắn bạn muốn xem một bộ phim khác y hệt (nhưng dở hơn), chúng ta đã đánh mất một điều gì đó trên đường đi.
Chúng ta đã đánh mất sự bình yên.
Và ngay lúc đó, giữa mớ hỗn độn kỹ thuật số ấy, Giấc mơ xe lửa xuất hiện.
Đây không phải là bộ phim kêu gọi bạn mua mô hình đồ chơi hay bắt bạn thuộc lòng cốt truyện của ba phần tiền truyện. Nó là một “của hiếm”. Một bộ phim đến với Netflix một cách rón rén như thể xin phép, mang theo sự kiên nhẫn của những thân cây khổng lồ xuất hiện trong phim.
Với sự tham gia của Joel Edgerton và được đạo diễn bởi Clint Bentley, bản chuyển thể từ tiểu thuyết của Denis Johnson này về cơ bản là một hành động nổi loạn: sự nổi loạn khi chọn đi chậm lại trong một thế giới không biết phanh.
Người đàn ông chỉ đơn giản là ở đó
Câu chuyện theo chân Robert Grainier (Edgerton), một gã bình thường.
Và khi tôi nói “bình thường”, ý tôi là theo định nghĩa năm 1900, chứ không phải kiểu influencer ngày nay. Grainier là công nhân đường sắt kiêm tiều phu ở vùng Tây Bắc nước Mỹ. Một người kiếm sống bằng đôi tay, người sực mùi mùn cưa và mồ hôi lạnh, và cuộc đời anh chẳng đi theo mô típ “anh hùng cứu thế giới” điển hình.
Siêu năng lực của anh là sự chịu đựng.
Edgerton giải thích điều này hay hơn bất kỳ ai. Theo anh, chúng ta đến rạp để xem những phiên bản của chính mình đang điều khiển vũ trụ, làm người hùng. Nhưng thực tế lại giống Grainier hơn: chúng ta hứng chịu những đòn roi của thế giới, ta không kiểm soát vũ trụ, ta chỉ đơn giản cố gắng đứng vững.
Grainier là một nhân chứng. Anh nhìn thấy tàu hỏa đến, thế kỷ thay đổi, ngọn lửa cướp đi những gì anh yêu thương, và anh vẫn tiếp tục bước đi. Đó là một “thiên anh hùng ca của sự riêng tư”.
Một quá trình quay phim “hành xác” (và thủ công)
Nếu bộ phim mang lại cảm giác chân thực, thì đó là bởi vì… chà, nó là thật.
Clint Bentley và đội ngũ của mình từ chối dùng phông xanh. Họ đến bang Washington, lao vào những khu rừng thật và quay phim trong điều kiện mà chính đạo diễn mô tả là “hành xác”.
Ánh sáng ư? Là mặt trời. Và khi mặt trời lặn, là lửa. Không có xe tải chở đèn pha khổng lồ nào cả.
Đạo diễn hình ảnh người Brazil Adolpho Veloso áp dụng một triết lý rất rõ ràng: phần lớn thời gian, không gì đánh bại được bối cảnh thật với ánh sáng tự nhiên; không làm vướng víu là điều khôn ngoan nhất bạn có thể làm.
Dành cho dân công nghệ: họ quay ở tỷ lệ khung hình lạ, 3:20. Nó gần như hình vuông. Ý tưởng là mô phỏng những bức ảnh cũ của thập niên 1920 và để lại nhiều khoảng trống phía trên đầu (“headroom”) để cây cối và bầu trời trông bao la so với con người.
Nó khiến bạn cảm thấy nhỏ bé, chính xác là cảm giác mà nhân vật chính trải qua.
Những tiếng vọng của rừng già
Dù Edgerton gánh vác sức nặng của bộ phim gần như không cần lời thoại, nhưng những người xung quanh anh mới là nhân tố tô điểm cho thế giới xám xịt này.
William H. Macy xuất hiện trong vai Arn Peeples, một tiều phu lão luyện đóng vai trò lương tâm sinh thái của bộ phim trước khi khái niệm sinh thái ra đời. Ông có một trong những câu thoại hay nhất kịch bản: “Cậu chặt những cái cây hùng vĩ đã ở đây từ khi Chúa Giê-su còn lang thang trên trái đất, và điều đó làm đau đớn tâm hồn cậu”.
Kerry Condon (người bạn có thể nhớ đến từ The Banshees of Inisherin) vào vai Claire Thompson. Nhân vật của cô tóm tắt nỗi u sầu của câu chuyện bằng một câu nói tàn khốc về nỗi đau: “Chỉ đơn giản là chờ xem người ta để lại chúng ta ở đây để làm gì”.
Felicity Jones là Gladys, vợ của Grainier. Vai diễn của cô rất quan trọng vì cô đại diện cho tất cả những gì Grainier đánh mất. Không có cô, sự cô đơn của anh sẽ không có sức nặng. Cô là bóng ma ấm áp lướt qua bộ phim.
Cô bé người sói? Vâng, bạn không đọc nhầm đâu
Đây là lúc mọi thứ trở nên thú vị và tách biệt khỏi dòng phim chính kịch lịch sử điển hình.
Trung thành với cuốn sách của Denis Johnson, bộ phim ve vãn những điều kỳ lạ, với “chủ nghĩa hiện thực huyền ảo” vùng biên giới. Có một truyền thuyết trong truyện về một “cô bé người sói”.
Grainier, tan nát vì đau khổ, bắt đầu tin rằng sinh vật hoang dã anh nhìn thấy trong rừng chính là cô con gái đã mất của mình.
Đừng mong đợi kỹ xảo kiểu Marvel ở đây. Nó mang tính tâm lý nhiều hơn, trần trụi hơn. Đó là điểm mà nỗi đau khiến bạn nhìn thấy những thứ có thể không tồn tại… hoặc có thể có. Như chính cuốn sách đã nói: đó là một bí ẩn không cần lời giải để cảm thấy chân thực.
Âm nhạc cho ngày tận thế
Nhạc phim do Bryce Dessner (vâng, thành viên của The National) phụ trách.
Nếu bạn biết các tác phẩm của anh ấy, bạn đã biết mình nên mong đợi điều gì: âm nhạc không thao túng để bạn khóc, mà len lỏi vào dưới da thịt bạn. Và điểm nhấn cuối cùng là một bài hát với giọng ca của Nick Cave.
Bởi vì nếu bạn định làm một bộ phim về sự cô đơn, cái chết và rừng thẳm, bạn buộc phải gọi cho Nick Cave. Đó là luật rồi.
Tại sao bạn nên xem phim (không spoil)
Giấc mơ xe lửa nói về một thế giới đang biến mất. Nó nói về cách chúng ta xây dựng tương lai (tàu hỏa, cầu cống, công nghiệp) bằng cách phá hủy những điều thiêng liêng (rừng rậm, sự tĩnh lặng). Đây là bộ phim về kỷ Nhân sinh (Anthropocene) trước khi chúng ta đặt tên cho nó.
Nhưng trên hết, đó là một trải nghiệm nhân sinh. Là việc nhìn một người đàn ông chặt gỗ, dựng chòi, mất tất cả và vẫn tiếp tục thở.
Trong một thế giới mà mọi thứ lao đi với tốc độ nghìn dặm một giờ, việc ngồi xuống xem Joel Edgerton đơn giản là tồn tại trong khu rừng Idaho suốt gần hai tiếng đồng hồ có thể là liệu pháp trị liệu tốt nhất mà bạn không biết là mình cần.
Như nhân vật của Macy nói: “Thế giới cần kẻ ẩn dật trong rừng cũng nhiều như cần người thuyết giáo trên bục giảng”.
Có lẽ chúng ta, từ chiếc ghế sofa, cũng cần một chút chất ẩn dật đó.
Phim ra mắt trên Netflix vào ngày 21 tháng 11.
Bí kíp bỏ túi để “chém gió” sành điệu bên bàn tiệc:
- Tiêu đề: Giấc mơ xe lửa (Dựa trên tiểu thuyết cult của Denis Johnson).
- Diễn viên chính: Joel Edgerton. Vào vai người thường. Không anh hùng, chỉ sinh tồn.
- Định dạng: 3:20 (Gần như hình vuông). Để cây cối trông khổng lồ còn bạn cảm thấy nhỏ bé.
- Ánh sáng: 100% Tự nhiên / Lửa. Họ quay phim giống như The Revenant (Người về từ cõi chết). Nếu trời tối, họ thắp nến.
- Âm nhạc: Bryce Dessner & Nick Cave. Đảm bảo u sầu.
