David Hockney và thời gian trong hội họa đương đại

Trong một kỷ nguyên bị chi phối bởi hình ảnh thoáng qua và nhịp độ thị giác ngày càng tăng tốc, những bức tranh mới của David Hockney mời gọi người xem chậm lại. Các tác phẩm gần đây của ông đặt ra câu hỏi: nghệ thuật có thể giữ lại thời gian như thế nào — không phải để chống lại sự thay đổi, mà để sống cùng nó. Thông qua phong cảnh, chân dung và tĩnh vật, Hockney khẳng định lại hội họa như một phương tiện có khả năng ghi lại tính liên tục, sự lặp lại và dòng chảy lặng lẽ của ngày tháng, một góc nhìn đặc biệt phù hợp với văn hóa hình ảnh đương đại.

Trong bối cảnh hình ảnh xuất hiện rồi biến mất gần như tức thì, những tác phẩm này chạm tới một vấn đề cốt lõi: điều gì xảy ra khi ta ở lại đủ lâu trước một khung cảnh để thời gian kịp để lại dấu vết? Câu trả lời của Hockney không mang tính hoài niệm hay phòng thủ. Hội họa hiện lên như một thực hành của sự chú tâm kéo dài, nơi sự thay đổi không bị đóng băng mà được quan sát trong quá trình diễn tiến chậm rãi của nó.

Triển lãm diễn ra vào lúc “sự chậm lại” trở thành một giá trị gây tranh cãi. Khi hình ảnh lưu thông nhanh hơn bao giờ hết, các thiết chế văn hóa vẫn tiếp tục đặt câu hỏi về ý nghĩa của tính bền vững trong nghệ thuật ngày nay. Hockney không quay về quá khứ, mà nhấn mạnh vào sự liên tục: hội họa, với toàn bộ lịch sử của nó, vẫn là một cách hữu hiệu để suy nghĩ về biến đổi.

A Year in Normandie được trình bày như một dải tranh hoành tráng trải dài qua chu kỳ của bốn mùa: xuân, hạ, thu và đông. Đề tài có vẻ khiêm nhường — cây cối, lối đi, bầu trời, ánh sáng — nhưng sức nặng của tác phẩm nằm ở thời gian. Các tấm tranh không đơn thuần minh họa thiên nhiên mà tích tụ như dấu vết của một sự quan sát bền bỉ. Thời gian không bị nén lại trong một khoảnh khắc, mà được phép giãn ra, lặp lại và trôi đi, gợi nhắc rằng thay đổi thường diễn ra một cách âm thầm và tiệm tiến.

Khi được nhìn trực tiếp, ngoài phạm vi của các bản tái hiện, tác phẩm mang lại một trải nghiệm khác hẳn. Quy mô của nó đòi hỏi sự tham gia của cơ thể: người xem di chuyển dọc theo dải tranh, phản chiếu hành trình thời gian mà tác phẩm mô tả. Mối quan hệ vật lý này với thời gian trở nên đặc biệt rõ nét trong một thời đại mà màn hình làm phẳng trải nghiệm thành những khoảnh khắc được thiết kế để tiêu thụ nhanh chóng.

Bên cạnh dải tranh lớn là những bức vẽ mới với quy mô thân mật hơn: tĩnh vật và chân dung từ vòng tròn gần gũi của Hockney. Dù nhỏ hơn, các tác phẩm này không kém phần chặt chẽ. Cách bố cục trực diện cùng họa tiết khăn trải bàn kẻ ô lặp lại vừa gợi lên sinh hoạt đời thường, vừa khẳng định mặt phẳng của bức tranh, nhắc nhở rằng mọi sự tái hiện đều là một cuộc thương lượng giữa chiều sâu và bề mặt.

Hockney từ lâu đã cho rằng mọi hội họa mang tính hình tượng đều mang yếu tố trừu tượng, đơn giản vì nó tồn tại trên một mặt phẳng. Trong các tác phẩm mới, quan điểm này trở nên dễ nhận thấy. Đồ vật và khuôn mặt vẫn có thể nhận ra, nhưng màu sắc, hoa văn và sự nén không gian ngăn cản mọi ảo giác về tính tự nhiên. Các bức tranh lơ lửng giữa sự gần gũi và khoảng cách, giữa quen thuộc và kỷ luật hình thức.

Đặc biệt, các bức chân dung thiết lập một mối quan hệ với thời gian khác với dải tranh hoành tráng. Chúng không ghi lại độ dài, mà ghi lại sự hiện diện. Nhân vật là những người thuộc đời sống hằng ngày của Hockney, được khắc họa không có khung truyện hay cường điệu tâm lý. Sự tĩnh lặng của họ mang một trọng lượng lặng thầm, hàm ý sự quan tâm hơn là trình diễn. Trong kỷ nguyên của cái tôi phô bày, những chân dung này từ chối tính phô trương.

Bối cảnh trưng bày cũng đóng vai trò quan trọng. Việc triển lãm tại Serpentine North đánh dấu lần hợp tác quy mô lớn đầu tiên giữa Hockney và tổ chức này. Vốn gắn liền với thử nghiệm và tính đương thời, Serpentine ở đây đón nhận một thực hành nhấn mạnh vào sự liên tục và giá trị của những hành trình nghệ thuật dài hơi. Trong một diễn ngôn văn hóa thường bị chi phối bởi cái mới, điều này mang ý nghĩa như một đối trọng cần thiết.

Bên ngoài không gian trưng bày, một bức tranh tường in khổ lớn, xuất phát từ loạt Normandie, mở rộng triển lãm ra khu vườn xung quanh. Hình ảnh ngôi nhà trên cây — gắn với trò chơi, quan sát và sự ẩn mình — cho thấy mối quan tâm lâu dài của Hockney với công cụ kỹ thuật số. Tuy vậy, yếu tố kỹ thuật số không thay thế hội họa, mà trở thành một cách khác để suy nghĩ về nó.

Sự nghiệp của Hockney được định hình bởi một trí tò mò không ngừng nghỉ, từ những nghiên cứu sớm về thị giác cho tới các thử nghiệm với nhiếp ảnh và vẽ kỹ thuật số. Điều gắn kết các giai đoạn này không phải là phong cách, mà là sự chú tâm: vào cách chúng ta nhìn và cách việc nhìn thay đổi theo thời gian. Nhóm tác phẩm hiện tại không tuyên bố một hướng đi mới, mà làm rõ một cam kết đã tồn tại từ lâu.

Khi quay lại với khả năng lưu giữ thời gian của hội họa, Hockney đặt nó đối diện với sự lãng quên văn hóa. Các tác phẩm không khẳng định tính ưu việt của hội họa, cũng không ẩn mình trong truyền thống. Thay vào đó, chúng gợi ý rằng hội họa vẫn còn sức sống chính vì nó từ chối tốc độ. Trong một nền văn hóa hình ảnh bị chi phối bởi tính tức thời, sự từ chối này trở nên đặc biệt đương đại.

Điều còn đọng lại sau khi rời khỏi triển lãm không phải là một hình ảnh đơn lẻ, mà là một nhịp điệu. Cảm giác rằng thời gian, khi được quan sát với sự kiên nhẫn, vẫn có thể trở nên hữu hình. Trong tay Hockney, hội họa không còn là một tuyên bố, mà là một thực hành: một cách ở lại với thế giới đủ lâu để nó tự bộc lộ.

David Hockney và thời gian trong hội họa đương đại

More Like This

“We AmeRícans” tại Claire Oliver Gallery đặt di sản và cộng đồng người Puerto Rico vào trung tâm

Chủ nghĩa Hiện đại Trừu tượng và Sự Thăng hoa của Hiện sinh: Triển lãm Hồi tưởng Kenji Yoshida

“Snowflake” của Donald Moffett tại Alexander Gray Associates xem xét những điều kiện của diễn ngôn chính trị trong mỹ thuật trừu tượng

Cơ thể như một miền ý nghĩa: Hauser & Wirth Hong Kong ra mắt triển lãm «Aura Within»

Saatchi Gallery và V&A hợp tác tổ chức triển lãm chung nhằm giải quyết sự lu mờ của các nữ nghệ sĩ trong lịch sử

PSYCHOMANIA của Alex Becerra: Khám phá sự phức tạp của tâm hồn

Discussion