Brittany Nelson biến kính viễn vọng vô tuyến thành suy tư sâu sắc về ký ức, khát vọng và hành trình tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất

Trong bối cảnh nghiên cứu không gian đang trở lại tâm điểm toàn cầu và câu hỏi về sự sống ngoài Trái Đất ngày càng thu hút sự chú ý, nghệ sĩ người Mỹ Brittany Nelson mang đến một góc nhìn khác biệt. Thay vì ca ngợi thành tựu công nghệ thuần túy, cô biến một trong những kính viễn vọng vô tuyến hiện đại nhất thế giới thành chất liệu để suy ngẫm về ký ức, khát vọng và bản sắc. Dự án thực hiện tại Green Bank Observatory cho thấy việc lắng nghe tín hiệu từ vũ trụ cũng chính là cách con người đối diện với những mong đợi và cảm xúc sâu kín của mình.

Khi các cơ quan vũ trụ quốc gia và doanh nghiệp tư nhân đẩy mạnh đầu tư vào không gian, việc hướng tầm nhìn ra ngoài Trái Đất không chỉ còn là vấn đề khoa học. Với Nelson, đó còn là hành động mang tính tâm lý và cảm xúc. Kính viễn vọng vô tuyến trong tác phẩm của cô không đơn thuần là biểu tượng của sức mạnh công nghệ, mà trở thành một đối tượng giàu tính biểu cảm. Cỗ máy được thiết kế để thu nhận những tín hiệu yếu ớt từ các thiên hà xa xôi cũng đồng thời khuếch đại những cung bậc cảm xúc rất con người: hy vọng, chờ đợi, thất vọng.

Được đào tạo bài bản về nhiếp ảnh, Brittany Nelson nổi tiếng với việc phục dựng và tái diễn giải các kỹ thuật analog cổ điển như mordançage, bromoil và tintype. Những quy trình có từ thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX này vốn dựa trên phản ứng hóa học, sự ngẫu nhiên và biến đổi vật chất. Trong thực hành của cô, các phương pháp xưa cũ được đặt cạnh nghiên cứu khoa học đương đại, tạo nên cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại. Phòng tối nhiếp ảnh như phản chiếu lại không gian của đài quan sát.

You May Also Like“land marks” tại Pace Gallery quy tụ 17 nghệ sĩ trong một đối thoại về bản sắc, không gian và nơi chốn

Tại Green Bank Observatory, chiếc kính viễn vọng khổng lồ — một kỳ tích kỹ thuật được hiệu chỉnh để thu nhận những tín hiệu vũ trụ mờ nhạt nhất — hiện lên trong các bức ảnh của Nelson vừa đồ sộ vừa mong manh. Kết cấu thép đan xen trải dài trong những bản in gelatin bạc, nơi ánh sáng và bóng tối được nhấn mạnh đầy kịch tính. Chiếc chảo ăng-ten khổng lồ vốn dùng để “lắng nghe” vũ trụ trở thành bề mặt biểu tượng, nơi người xem tự nhiên chiếu rọi những câu chuyện và cảm xúc của riêng mình.

Sự căng thẳng giữa đo lường khoa học và trí tưởng tượng càng được đẩy lên cao trong tác phẩm video Rebecca (2026). Được quay ngay tại đài quan sát, bộ phim gợi nhớ đến tiểu thuyết Rebecca của Daphne du Maurier và bản chuyển thể điện ảnh do Alfred Hitchcock thực hiện. Trong các câu chuyện đó, sự vắng mặt mang sức ám ảnh, và ký ức trở thành kiến trúc định hình hiện tại. Nelson chuyển hóa bầu không khí ấy vào một bối cảnh công nghệ, nơi sự im lặng mang trọng lượng cảm xúc đặc biệt.

Phần âm thanh của phim đưa vào tiếng ù cao vút từ các bơm heli lỏng của kính viễn vọng, tạo nên nhịp điệu cơ học gợi liên tưởng đến nhịp tim. Hình ảnh luân phiên giữa những khung hình 35mm tĩnh lặng, được sắp đặt cẩn trọng, và những đoạn quay cầm tay ngày càng bất ổn. Có lúc máy quay như lùi lại trước cấu trúc đồ sộ, có lúc lại tiến gần với cường độ gần như thân mật.

Câu chuyện được kể một cách tối giản nhưng giàu cảm xúc. Nelson từng ví chiếc kính viễn vọng như một người tình cũ — đối tượng của sự say mê lẫn bực bội. Dưới góc nhìn này, hành trình tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh trở thành ẩn dụ cho một mối quan hệ đổ vỡ: tín hiệu được gửi đi, phản hồi được chờ đợi, và sự im lặng phải được chấp nhận. Quy mô vũ trụ không làm giảm tính riêng tư, mà còn khuếch đại nó.

Bằng cách tái định nghĩa một công cụ khoa học như biểu tượng văn hóa, Nelson nối tiếp truyền thống những nghệ sĩ đặt câu hỏi về ý nghĩa của công nghệ. Kính viễn vọng, vệ tinh và thiết bị phòng thí nghiệm vốn đại diện cho tiến bộ và lý trí, nhưng cũng chứa đựng hy vọng, lo âu và khát khao vượt lên giới hạn. Làm việc tại một trung tâm nghiên cứu đang hoạt động, cô không lãng mạn hóa khoa học, song cũng không tách nó khỏi chiều sâu cảm xúc.

Thực hành của Nelson còn chạm đến mối quan hệ lâu dài giữa nhiếp ảnh và sự thật. Ngay từ khi ra đời, nhiếp ảnh đã gắn với ý niệm bằng chứng và xác thực. Thông qua các dấu vết hóa học, biến đổi tông màu và những khiếm khuyết có chủ ý, cô nhấn mạnh rằng mọi hình ảnh đều được trung gian hóa — định hình bởi vật chất và ý định chủ quan.

Trong thời đại của dòng dữ liệu khổng lồ và giao tiếp liên tục, khả năng không được lắng nghe — gửi đi một tín hiệu rồi chìm vào im lặng — mang ý nghĩa đặc biệt. Kính viễn vọng tại Green Bank lắng nghe vũ trụ để tìm kiếm dấu hiệu của sự sống thông minh. Brittany Nelson, ngược lại, lắng nghe chính cỗ máy ấy và đọc nó như chỉ dấu của khát vọng con người.

Triển lãm diễn ra từ ngày 15 tháng 1 đến ngày 29 tháng 3 năm 2026 tại Cambridge, Massachusetts.

More Like This

Bước vào Cây sáo thần: Buổi trình diễn Ngập tràn của Monster Chetwynd tại Tate Modern

Một kiệt tác của Canaletto sẽ là tâm điểm của phiên đấu giá các Bậc thầy Cổ điển tại New York

Tate St Ives sẽ giới thiệu triển lãm lớn của nghệ sĩ Emilija Škarnulytė

David Hockney và thời gian trong hội họa đương đại

Cái Nhìn Bị Vũ Trang: Nghệ thuật của Mateo Maté phơi bày bạo lực trong ánh nhìn

Jackie Lam (còn gọi là 009) trở lại JPS Gallery Hong Kong với “Encounter”: một suy tư về mối liên kết lặng thầm