Brassaï đã khiến thành phố hiện đại trở nên hữu hình sau khi màn đêm buông xuống như thế nào

Gần một thế kỷ sau khi được chụp, những bức ảnh Paris về đêm của Brassaï vẫn định hình cách thành phố hiện đại hiểu về chính mình. Việc tái giới thiệu chúng có ý nghĩa đặc biệt ở thời điểm hiện tại, bởi chúng đối diện trực tiếp với những câu hỏi bền bỉ về tính hữu hình và quyền riêng tư trong đời sống đô thị.

Từ rất lâu trước khi ánh sáng nhân tạo liên tục và hình ảnh kỹ thuật số xóa bỏ bóng tối, Brassaï đã cho thấy đêm là một không gian nơi các bản dạng trở nên mờ nhòe, các quy tắc xã hội lỏng lẻo, và thành phố bộc lộ những gì ban ngày kìm giữ.

Một triển lãm khai mạc vào mùa đông này tại Howard Greenberg Gallery tập hợp hai nhóm tác phẩm đan xen: những hình ảnh được xuất bản trong cuốn sách ảnh mang tính cột mốc năm 1933 Paris by Night của Brassaï, và một loạt ảnh ít được biết đến hơn, từng bị giữ kín trong thời gian dài, sau này được đặt tên là The Secret Paris. Khi được đặt cạnh nhau, chúng không chỉ cho thấy độ rộng của tầm nhìn Brassaï, mà còn phơi bày những ranh giới xã hội từng chi phối việc điều gì có thể được công bố.

Khi Paris by Night lần đầu ra mắt, nó mang đến một điều chưa từng có. Những con phố lấp lánh nước mưa, các cặp tình nhân nán lại nơi khung cửa, và quán cà phê phát sáng giữa bóng tối dày đặc. Paris hiện lên không phải như một tấm bưu thiếp đầy tượng đài, mà như một cơ thể sống sau khi trời tối.

Những hình ảnh này góp phần xác lập nhiếp ảnh ban đêm như một ngôn ngữ nghệ thuật nghiêm túc, có khả năng nắm bắt tâm trạng, sự mơ hồ và tính hiện đại mà không cần dựa vào sự rõ ràng của ánh sáng ban ngày.

Tuy nhiên, song hành với những hình ảnh nay đã trở thành kinh điển ấy là các bức ảnh từng bị xem là không phù hợp để xuất bản vào thời điểm đó. Máy ảnh của Brassaï cũng đi vào các nhà thổ, quán bar bí mật và những không gian nội thất thân mật, nơi đời sống phi chính thức của thành phố diễn ra.

Những bức ảnh này, bị kìm nén suốt nhiều thập kỷ và chỉ được công bố vào giữa những năm 1970, phơi bày một Paris song song được định hình bởi sự kín đáo và vi phạm chuẩn mực. Việc xuất hiện muộn màng của chúng nói lên không chỉ về bản thân các bức ảnh, mà còn về sự thay đổi của bối cảnh đạo đức xã hội.

Triển lãm, được thực hiện với sự hợp tác của Grob Gallery tại Geneva, cho phép hai cách nhìn này cùng tồn tại. Hiệu quả không mang tính giật gân, mà mang tính làm sáng tỏ.

Paris của Brassaï luôn mang tính hai mặt: thi vị và gai góc, dịu dàng và thờ ơ. Cột đèn đường và gương, sương mù và những bức tường đá, trở thành công cụ để định hướng trong một thành phố nơi trình diễn công cộng và sự mong manh riêng tư không ngừng chồng lấn.

Brassaï đến Paris vào thập niên 1920 với tư cách một nhà báo, lang thang trong thành phố về đêm sau khi hoàn thành các nhiệm vụ ban ngày. Phương pháp của ông chậm rãi và có chủ đích, được định hình bởi phơi sáng dài và sự quan sát kiên nhẫn.

Đôi khi được đồng hành bởi nhà văn Henry Miller, ông sớm được xem như người am hiểu nhịp điệu ẩn khuất của thành phố. Nhà tiểu thuyết gia này từng gọi ông là “con mắt của Paris”, một cụm từ vừa gợi sự thân mật của ông với thành phố, vừa xác nhận vai trò nhân chứng.

Tác phẩm của ông không xuất hiện trong trạng thái cô lập. Brassaï chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nhiếp ảnh gia Hungary André Kertész, người có cách tiếp cận trữ tình với những cảnh đời thường, giúp hợp thức hóa đường phố như một địa hạt khảo cứu nghệ thuật.

Điều Brassaï bổ sung chính là bóng tối — không phải như sự vắng mặt, mà như một chất liệu. Đêm trở thành không gian nơi các thứ bậc xã hội mờ đi và những hình thức hữu hình mới hình thành.

Sự quan tâm trở lại dành cho tác phẩm của Brassaï trùng hợp với việc tái bản Paris by Night do Flammarion phát hành, cùng một trưng bày quy mô lớn tại Moderna Museet ở Stockholm. Cùng nhau, những dự án này cho thấy mối quan tâm bền bỉ đối với nhiếp ảnh đầu thế kỷ XX như một lăng kính để soi chiếu các vấn đề đương đại: ai kiểm soát hình ảnh, cuộc sống của ai được nhìn thấy, và các thành phố ghi nhớ chính mình ra sao.

Khi quay lại với Paris của Brassaï, triển lãm không chỉ tôn vinh một bậc thầy nhiếp ảnh. Nó nhắc nhở rằng các thành phố là những kho lưu trữ của trải nghiệm sống, được xếp lớp bởi những câu chuyện chỉ lộ diện trong những điều kiện nhất định. Trong tay Brassaï, đêm không đơn thuần là một thời điểm trong ngày, mà là một cách nhìn lịch sử — phiến diện, thân mật và chưa bao giờ khép lại.

Brassaï đã khiến thành phố hiện đại trở nên hữu hình sau khi màn đêm buông xuống như thế nào

More Like This

Cái Nhìn Bị Vũ Trang: Nghệ thuật của Mateo Maté phơi bày bạo lực trong ánh nhìn

Trung tâm Nghệ thuật Thị giác List của MIT sẽ giới thiệu Triển lãm cá nhân đầu tiên của American Artist tại New England

Bonhams Trình Làng Những Kiệt Tác Cuối Cùng Thuộc Bộ Sưu Tập Gậy Của Eddi Van Auken

James Turrell sẽ có triển lãm cá nhân lớn tại Pace Gallery ở Seoul

Aubrey Williams: Sức Mạnh Nguyên Tố

Triển lãm của Saif Azzuz tại Bảo tàng Blaffer: “Keet Hegehlpa'” và Lịch sử Vùng đất Houston

Discussion